«مسکن» همواره یکی از عینیترین و ملموسترین مطالبات به حق مردم در کشور بوده است. خانهدار شدن اقشار متوسط و کمدرآمد، از اهداف بنیادینی است که در طول دهههای پس از انقلاب دنبال شده و طرح مسکن مهر، با همه فراز و فرودهایش، بخشی از این مسیر بوده است. امروز، در آستانه دهه فجر، تکمیل پروژههای نیمهتمام مسکن مهر را باید نه یک اقدام اجرایی ساده، بلکه تلاشی برای بازسازی اعتماد عمومی دانست.
مسکن مهر در شهرهای جدید، بهعنوان یکی از گستردهترین پروژههای مداخله دولت در حوزه مسکن، نقشی مهم در ساماندهی سرریز جمعیت کلانشهرها ایفا کرد. با این حال، انباشت برخی چالشهای ساختاری، اقتصادی و اجرایی در سالهای گذشته باعث شد بخشی از این پروژهها نیمهتمام باقی بماند یا بدون فراهم بودن شرایط سکونت مناسب، امکان بهرهبرداری کامل نداشته باشد. جانمایی نامناسب در برخی پروژهها، کمبود زیرساختهای حیاتی و تأخیر در تکمیل خدمات روبنایی از سوی دستگاههای ذیربط و مشکلات حقوقی و مالی، از جمله مسائلی بود که نمیتوان و نباید از آنها چشم پوشید.
واقعیت این است که نقد تجربه مسکن مهر، به معنای نفی اصل عدالتمحور آن نیست. برعکس، تنها با پذیرش صادقانه کاستیهاست که میتوان مسیر اصلاح و تکمیل را هموار کرد. در همین چارچوب، رویکرد دولت چهاردهم و وزیر راه و شهرسازی در دوره اخیر، بیشتر تمرکز بر تکمیل پروژههای مسکن مهر بوده است. امروز دیگر صرف تحویل یک واحد ساختمانی، بدون آب، برق، مدرسه، درمانگاه و دسترسی مناسب، بهعنوان خانهدار شدن تلقی نمیشود. سیاست اصلی، حرکت از ساخت واحد به سمت ایجاد سکونتپذیری پایدار با ارائه خدمات آماده سازی مناسب است.
شرکت عمران شهرهای جدید، با همین نگاه، تکمیل پروژههای باقیمانده مسکن مهر را در اولویت برنامههای خود قرار داده است. در این مسیر، ابتدا تلاش شد گرههای حقوقی و قراردادی پروژههای بلاتکلیف باز شود و سپس، با همکاری دستگاههای خدماترسان، زیرساختهای ضروری تأمین گردد. تکمیل شبکههای آب و فاضلاب، برق و گاز، آمادهسازی معابر و محوطهها، و فراهمسازی حداقل خدمات روبنایی همزمان با تکمیل واحدها، از جمله اقداماتی است که در بسیاری از شهرهای جدید به مرحله اجرا و بهرهبرداری رسیده است.
با وجود محدودیتهای مالی و انباشت مسائل از سالهای گذشته، طی ماههای اخیر بخش قابل توجهی از واحدهای باقیمانده مسکن مهر در شهرهای جدید کشور تکمیل و تحویل متقاضیان شده است. در کنار آن، پروژههایی که سالها به دلیل مشکلات فنی یا کمبود منابع متوقف مانده بودند، دوباره فعال شده و به مراحل پایانی رسیدهاند. رویکرد اصلی در این فرآیند، پرهیز از آمارسازی و تمرکز بر پروژههایی بوده که واقعاً امکان تحویل و سکونت دارند.
تکمیل مسکن مهر در شهرهای جدید، بیش از آنکه یک پروژه عمرانی باشد، یک تعهد اجتماعی است؛ تعهدی نسبت به خانوادههایی که سالها در انتظار تحویل خانه خود ماندهاند. دهه فجر، بهترین زمان برای روایت چنین تعهدی است؛ روایتی که بر حل مسائل مزمن، مسئولیتپذیری و پاسخگویی استوار است. بیتردید، ادامه این مسیر با صداقت، واقعبینی و مشارکت همه دستگاهها، میتواند مسکن مهر را از یک تجربه پرچالش، به الگویی برای تکمیل پروژههای نیمهتمام کشور تبدیل کند.