گزارش پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی از شرکت بازآفرینی شهری ایران، فریدون باباییاقدم، عضو هیئتمدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران، واگذاری بخشی از نگهداری پارکهای محلی به ساکنان محلات، عمدتاً سالمندان و بازنشستگان توسط شهرداری زاهدان را الگویی بومی از مدیریت شهری مشارکتی توصیف کرد و گفت: این اقدام میتواند در سایر شهرهای کشور نیز اجرا شود.
وی توضیح داد: در یکی از محلات حاشیهای زاهدان، پارکی میان خانههای ساده و معابر خاکی قرار دارد که در نگاه نخست تفاوتی با دیگر فضاهای سبز شهری ندارد؛ اما میان مسیرهای آن، قطعات کوچکی از یونجه روییده است. محصولی که شاید حضورش در پارک عجیب به نظر برسد، ولی در واقع بخشی از ابتکاری است که از دل نیازهای اجتماعی و اقتصادی محله بیرون آمده است.
فریدون باباییاقدم روایت میکند که در جریان بازدید از پروژه احداث مدرسه در محله کارخانه نمک، متوجه این کشت غیرمعمول شده است: «وقتی دیدم وسط پارک یونجه کاشتهاند، ابتدا تصور کردم اتفاقی یا ناشی از کمبود امکانات است، اما بعد فهمیدم کار با برنامه انجام شده و هدف، سپردن بخشی از نگهداری پارک به مردم محله بوده است.»
به گفته او، این طرح با ابتکار شهردار وقت زاهدان، محمد امیر براهویی، و شهردار منطقه، حبیب الله سنچولی، آغاز شده است که در قالب آن، قطعاتی کوچک از پارک – حدود ۴۰ تا ۶۰ متر مربع – به ساکنان محلی واگذار شده تا در آنها گیاهانی مانند یونجه بکارند و در مقابل، مسئولیت نگهداری منظم فضای پارک را عهدهدار شوند.
باباییاقدم در ادامه گفت : در بازدید میدانی مشخص شد بخشهایی که مردم در نگهداریشان دخیلاند، بسیار سرزندهتر و منظمتر از سایر قسمتهاست. حضور مداوم سالمندان و بازنشستگان باعث شده پارک نهتنها بهتر نگهداری شود، بلکه حس تعلق و امنیت بیشتری در محیط شکل گیرد.
او توضیح میدهد که بسیاری از خانوارهای این منطقه برای تأمین بخشی از خوراک دامهای سبک خود به کاشت یونجه علاقهمند شدند: «در واقع پیوند میان معیشت و فضای شهری در اینجا انگیزه مشارکت را تقویت کرده است. مردم از این طریق هم از زمین مراقبت میکنند و هم بخشی از نیاز روزانهشان را برطرف میسازند.»
باباییاقدم این تجربه را مشابه الگوهای جهانی مشارکت در مدیریت پارکها عنوان کرد ؛ نمونههایی مانند «Hobby Garden» در ترکیه که در آن شهروندان قطعات کوچک زمین را برای کشت در اختیار میگیرند. با این تفاوت که الگوی زاهدان، به باور او، «با اقتصاد، فرهنگ و واقعیتهای اجتماعی محله سازگارتر» است و از درون بوم محلی رشد کرده نه از تقلید صرف از مدلهای خارجی.
وی در پایان تصریح کرد : چنین طرحهایی پاسخی خلاقانه به کمبود منابع شهرداریها و ضرورت تقویت حس مالکیت جمعی شهروندان نسبت به فضاهای عمومی است, این تجربه نشان داد اگر به مردم اعتماد کنیم و بستر مشارکت واقعی فراهم شود، آنان بهترین حافظان فضاهای شهری خواهند بود. اکنون پارکهای محلی زاهدان با حضور روزانه اهالی جان تازهای گرفتهاند؛ سبزی یونجه میان مسیرهای خاکی، نمادی از احیای رابطه میان شهر و شهروند است—رابطهای که بر پایه اعتماد، نیاز و مسئولیت مشترک شکل گرفته و میتواند آینده تازهای برای مدیریت شهری رقم بزند.