به گزارش خبرنگار پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، نشست ماهانه معاونت شهرسازی و معماری وزارت راه و شهرسازی با حضور مدیران حوزه شهرسازی و جمعی از اساتید و اندیشمندان حوزه معماری و شهرسازی،جامعه شناسان و متخصصان مرتبط با مطالعات شهری برگزار شد. هدف از این نشست گفتگو پیرامون بلند مرتبه سازی و چالش های نظری، اجرایی و عملیاتی آن در شهرهای کشور برگزار شد.
در این نشست، غلامرضا کاظمیان، معاون شهرسازی و معماری وزیر راه و شهرسازی، اظهار کرد: بر اساس مصوبات شورایعالی شهرسازی و معماری ایران، پیشنهادهای بلندمرتبهسازی در پهنهها و محورهای مناسب در قالب طرحهای جامع و توسعه شهری و یا مطالعات مختص بلندمرتبهسازی شهرها بررسی میشوند.
معاون شهرسازی و معماری وزیر راه و شهرسازی با یادآوری اینکه ضوابط عام بلندمرتبهسازی در کشور پیشتر به تصویب رسیده و شهرها موظفاند متناسب با ویژگیها، ظرفیتها و محدودیتهای خود، سیاستهای مرتبط با این موضوع را در چارچوب اسناد توسعه شهری تدوین و اجرا کنند، گفت: موضوع بلندمرتبهسازی همواره با دیدگاههای متفاوتی در میان متخصصان، مدیران شهری و سیاستگذاران همراه بوده است. موافقان و مخالفان این رویکرد هر یک استدلالهای خاص خود را دارند و بر همین اساس نیز تصمیمگیریها بر پایه مطالعات کارشناسی، شرایط هر شهر و منافع عمومی انجام میشود.
کاظمیان با تأکید بر اینکه رویکرد شورایعالی، حرکت از تصمیمگیریهای موردی به سمت برنامهریزی مبتنی بر طرحهای جامع و توسعهای است، افزود: تمامی پیشنهادها باید در قالب پهنهها و محورهای مشخص و با در نظر گرفتن ظرفیتهای محیطی، کالبدی، فرهنگی و زیرساختی شهرها مورد ارزیابی قرار گیرند.
تشریح تهیه طرحهای بلندمرتبهسازی در برخی شهرهای کشور
کاظمیان با اشاره به روند بررسی مطالعات بلندمرتبهسازی در کشور گفت: در حال حاضر برخی طرحها در مرحله تهیه، برخی در مرحله بررسی و تعدادی نیز به تصویب رسیدهاند. در این چارچوب، طرحهای مرتبط با شهرهای بندرعباس و سمنان و همچنین کلیات طرح بلندمرتبهسازی گرگان به تصویب رسیده و موضوع بلندمرتبهسازی در شهر تهران پس از چند سال مجدداً در دستور بررسی قرار گرفته است.
وی افزود: شهر گرگان یکی از مواردی است که در سالهای گذشته مباحث و چالشهای متعددی را در فرآیند بررسیهای کارشناسی و تصمیمگیری تجربه کرده و همچنان از موضوعات مهم در دستور کار شورایعالی شهرسازی و معماری ایران به شمار میرود.
کاظمیان توضیح داد: هماکنون، در شهرهای رشت، بندرانزلی و همچنین استان مازندران، موضوع بلندمرتبهسازی در قالب طرحهای استانی در حال بررسی و تهیه است.
تأکید بر بازتعریف رویکردها، اهداف و ضوابط بلندمرتبهسازی
معاون شهرسازی و معماری وزیر راه و شهرسازی با تأکید بر نقش دانشگاهها در ترسیم رویکردهای علمی، انتقال دانش فنی مرتبط و ضرورت پاسخ به برخی پرسشهای اساسی در حوزه سیاستگذاری شهری گفت: پیش از هرگونه تصمیمگیری باید مشخص شود که بلندمرتبهسازی بهعنوان یک ابزار سیاستی چه نقشی میتواند در توسعه هر شهر ایفا کند؟ آیا این سیاست با هدف تأمین مسکن، توسعه فعالیتهای اقتصادی، ارتقای کیفیت محیط شهری، توسعه گردشگری یا سایر اهداف دنبال میشود؟ و در چه شهرها و چه محدودههایی قابلیت اجرا دارد؟
وی ادامه داد: باید مشخص شود که این رویکرد برای چه گروههای اجتماعی و با چه کارکردهایی دنبال میشود، زیرا آثار و پیامدهای بلندمرتبهسازی در حوزههای مختلف اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و زیستمحیطی متفاوت است.
ضرورت توجه به ابعاد اقتصادی و فنی بلندمرتبهسازی
کاظمیان با تأکید بر ضرورت توجه به ابعاد اقتصادی، فنی و اجرایی این موضوع افزود: شاخصهایی همچون ارتفاع ساختمانها، تراکم، سطح اشغال، نسبت فضاهای باز و بسته، همجواری کاربریها و ظرفیت زیرساختهای شهری باید متناسب با شرایط هر شهر مورد بررسی قرار گیرد و نمیتوان نسخهای واحد برای همه شهرها تجویز کرد.
تلاش برای حل شکاف میان سیاستگذاری و اجرای طرحهای مصوب در شهرسازی
معاون وزیر راه و شهرسازی با اشاره به برخی چالشهای موجود در فرآیند تصمیمگیری و اجرا، اظهار کرد: در برخی موارد، پیش از طی مراحل قانونی و اخذ مجوزهای لازم، تعهدات و توافقات مالی شکل میگیرد و سپس موضوع در دستور بررسی قرار میگیرد. از سوی دیگر، گاهی پروژههایی که مجوزهای لازم را دریافت کردهاند نیز در مرحله اجرا با موانع و توقف مواجه میشوند.
وی افزود: انگیزههای اقتصادی، شیوههای تأمین درآمد مدیریت شهری، نقش کمیسیون ماده ۵ و سایر سازوکارهای تصمیمگیری از جمله عوامل اثرگذار در تصمیمگیریها درباره ساختمانهای بلندمرتبه هستند که باید در سیاستگذاریها مورد توجه قرار گیرند.
کاظمیان در ادامه با اشاره به شرایط شهر تهران گفت: در پایتخت، سیاستهایی همچون جلوگیری از گسترش افقی شهر، تمرکززدایی و ارتقای کیفیت محیط و جایگاه بینالمللی شهر دنبال میشود که هر یک آثار کالبدی و فضایی خاص خود را به همراه دارد.
معاون شهرسازی و معماری وزیر راه و شهرسازی یکی از مهمترین چالشهای نظام شهرسازی کشور را فاصله میان طرحهای مصوب و نحوه اجرای آنها دانست و افزود: لازم است سازوکارهای مؤثر و اطمینانبخشی برای انطباق هرچه بیشتر اجرا با سیاستها و برنامههای مصوب طراحی و عملیاتی شود.
دیدگاههای صاحبنظران
در ادامه این نشست، استادان، پژوهشگران و صاحبنظران حوزههای شهرسازی، معماری و رشتههای مرتبط، دیدگاهها و پیشنهادهای خود را درباره جایگاه بلندمرتبهسازی در توسعه شهری، میزان اثربخشی این رویکرد، الزامات و چالشهای مدیریتی، اقتصادی، فنی و سیاستگذاری آن مطرح کردند.
سیدمحمد بهشتی، عضو شورایعالی میراثفرهنگی و گردشگری، با اشاره به سابقه حدود هفت دههای بلندمرتبهسازی در ایران، بر ضرورت بازتعریف صورتمسئله این حوزه تأکید کرد و گفت: تا زمانی که جایگاه و کارکرد بلندمرتبهسازی در توسعه شهری بهدرستی تبیین نشود، هرگونه اقدام در این زمینه بر پیچیدگی مسائل خواهد افزود.
وی با بیان اینکه نمونههای شاخص و موفقی از دستاوردهای بلندمرتبهسازی در دوران معاصر کشور وجود ندارد، بر لزوم بازنگری در رویکردهای موجود و پرهیز از تکرار تجربههای گذشته تأکید کرد.
محمدحسین شریفزادگان، صاحبنظر حوزه شهرسازی و معماری، نیز با تأکید بر ضرورت اجرای برنامه مسکن استیجاری، بلندمرتبهسازی را نه ذاتاً مطلوب و نه نامطلوب دانست و بر تدوین ضوابطی با هدف ساماندهی و هدایت موضوع تأکید کرد.
وی همچنین با اشاره به ضرورت واگذاری اختیارات بیشتر به استانها در تصمیمگیریهای شهری، تصریح کرد: سیاستهای بلندمرتبهسازی باید متناسب با شرایط هر شهر تدوین شود و ضمن سازگاری با اقتصاد زمین و مسکن، زیستپذیری شهری و محیطزیست را نیز حفظ کند.
محمدمهدی عزیزی، استاد شهرسازی دانشگاه تهران، نیز با تأکید بر اینکه نمیتوان یک الگوی واحد برای بلندمرتبهسازی در همه شهرهای کشور ارائه کرد، گفت: ضوابط و مدلهای این حوزه باید متناسب با اقلیم، جمعیت، ظرفیتهای محیطی و ویژگیهای هر شهر تدوین شود.
وی با اشاره به تفاوت میان تراکم ساختمانی و تراکم جمعیتی، افزود: افزایش تراکم ساختمانی لزوماً به معنای پاسخگویی به نیازهای سکونتی نیست و تصمیمگیری در این زمینه باید بر پایه ظرفیت قابل تحمل شهرها انجام شود. عزیزی همچنین توسعه پایدار، تعامل با محیطزیست، حکمرانی شهری، بومیسازی و مکانمحوری را از الزامات سیاستگذاری در حوزه بلندمرتبهسازی برشمرد.
در پایان این نشست، جمعی از اساتید، پژوهشگران و صاحبنظران حوزههای شهرسازی، معماری، جامعهشناسی و سایر رشتههای مرتبط نیز دیدگاهها، نقدها و پیشنهادهای خود را درباره ابعاد مختلف بلندمرتبهسازی از منظر سیاستگذاری، فنی، اقتصادی و اجرایی مطرح کردند.