به گزارش پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی از شرکت بازآفرینی شهری ایران، نشست تخصصی بررسی ظرفیتهای عملیاتی، اقتصادی و تحققپذیری پروژههای بازآفرینی شهری شهرستان بم، با حضور عبدالرضا گلپایگانی معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران، علیاصغر ذاکری هرندی معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری کرمان، ،تیم مشاور طرح، مدیران محلی و جمعی از مسئولان شهرستان بم در محل ارگ جدید بم برگزار شد.
این نشست با هدف ارزیابی دقیق ظرفیتهای اجرایی، اعتباری و سرمایهگذاری پروژههای بازآفرینی در شهرستان بم و با تأکید بر حفظ هویت تاریخی، اجتماعی و زیستبومی این شهر برگزار شد.
در این جلسه، موضوع بازآفرینی بم نه صرفاً از منظر کالبدی، بلکه بهعنوان یک فرآیند چندوجهی مبتنی بر احیای سرمایههای طبیعی، تاریخی و اجتماعی مورد بررسی قرار گرفت. فرآیندی که میتواند زمینهساز شکلگیری توسعهای پایدار، مردممحور و سرمایهپذیر در یکی از مهمترین شهرهای تاریخی ایران باشد.
در ابتدای این نشست، مجید روستا عضو هیئتمدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران، با اشاره به انتخاب ۱۷ شهر پیشران در برنامههای بازآفرینی کشور، بر ضرورت عبور از مرحله مطالعات نظری و ورود به فاز عملیاتی پروژهها در بم تأکید کرد و گفت: امروز مسئله اصلی ما این نیست که صرفاً پروژههایی با ظاهر مناسب تعریف کنیم، بلکه باید به این پرسش بنیادین پاسخ دهیم که چگونه میتوان طرحهایی با شاخصهای ارتقای کیفیت زندگی، پایداری اقتصادی و قابلیت جذب مشارکت مردمی و بخش خصوصی طراحی کرد که در بستر اقدام مشترک به نتیجه برسند.
وی با بیان اینکه بازآفرینی در بم باید بر پایه توانمندسازی محلات و پیوند دادن ظرفیتهای بومی به سازوکارهای اقتصادی شکل گیرد، افزود: در ۲۴ محله این شهر باید بستههای اقتصادی و اجرایی مشخص تعریف شود؛ بستههایی که بتوانند زنجیرهای میان نخلستانها، قنوات، بافت تاریخی، هویت محلی و نیازهای معیشتی مردم ایجاد کنند. رویکرد ما این است که این ظرفیتها از حالت پراکنده خارج شده و در قالب پروژههایی قابلپذیرش برای مردم، مدیران و سرمایهگذاران سامان یابد تا تحققپذیری مالی و اجرایی آنها تضمین شود.
روستا همچنین تصریح کرد: مسئله بازآفرینی تنها به سطح مداخله در یک بافت یا یک محله محدود نمیشود، بلکه باید بتواند به ارتقای تابآوری اجتماعی، رونق اقتصاد محلی و بازتعریف رابطه میان میراث تاریخی و زیست روزمره شهروندان منجر شود. از این منظر، بم ظرفیت آن را دارد که به الگویی ملی در بازآفرینی مبتنی بر اقتصاد سبز و سرمایهگذاری اجتماعی تبدیل شود.
در ادامه این نشست، عبدالرضا گلپایگانی معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران، با تبیین جایگاه منحصربهفرد بم در پیوند میان تمدن ایرانی، نظامهای زیستی سنتی و توسعه پایدار، اظهار داشت: بم تنها یک شهر تاریخی در پهنه مرکزی ایران نیست، بلکه یک موزه زنده از جریان حیات در بستر قنات، نخلستان و محلهمحوری است. این شهر واجد ویژگیهایی است که در بسیاری از نقاط کشور به عنوان چالش تلقی میشود، اما در بم همین مؤلفهها مهمترین مزیت رقابتی برای توسعه و جذب سرمایهگذاری پایدار به شمار میروند.
وی با اشاره به اینکه قنات، نخلستان و ساختار اجتماعی محلات بم، عناصر هویتساز و در عین حال ظرفیتساز این شهر هستند، افزود: ما باید نگاه خود را از پروژههای صرفاً عمرانی فراتر ببریم و به سمت تعریف پروژههایی حرکت کنیم که در آن حفاظت از منابع آب، احیای باغات، تقویت زیستبوم، حفظ ساختار محلات و ارتقای کیفیت زندگی ساکنان، همزمان دیده شود. بم این قابلیت را دارد که به نمونهای ممتاز از بازآفرینی شهری مبتنی بر سرمایههای بومی و تمدنی بدل شود.
گلپایگانی در بخش دیگری از سخنان خود، ساختار محلهمحور بم را یک ظرفیت اجتماعی و فرهنگی ارزشمند برای پیشبرد توسعه اقتصادی دانست و گفت: هر محله در بم دارای حافظه تاریخی، پیوندهای اجتماعی و ظرفیتهای مشارکتی خاص خود است. این ویژگی میتواند مبنای طراحی پروژههای محلهمقیاس با بازده اقتصادی و اجتماعی بالا قرار گیرد. برای مثال، لایروبی قنوات که ریشه در یک سنت چند هزار ساله دارد، نباید صرفاً یک اقدام فنی تلقی شود، بلکه میتواند به یک رویداد اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی با قابلیت جلب مشارکت عمومی و حتی جذب سرمایه تبدیل شود.
وی تأکید کرد: انتظار ما از مشاور طرح این است که با شناخت عمیق از ظرفیتهای انسانی، اجتماعی و زیستمحیطی هر محله، از جمله محلههایی با پیشینه فرهنگی و اجتماعی ویژه، چشماندازی عملیاتی ارائه دهد که در آن قنات و نخلستان صرفاً عناصر طبیعی یا تاریخی نباشند، بلکه بهعنوان موتور محرک اقتصاد شهری، گردشگری، اشتغال محلی و احیای هویت شهری ایفای نقش کنند.
در بخش دیگری از این نشست، مشاور طرح بازآفرینی بم گزارشی از روند مطالعات میدانی، تدقیق مرزهای ۲۴ محله شهر، شناسایی شبکه جویهای آب، مستندسازی باغات و بررسی ظرفیتهای محیطی و اجتماعی ارائه کرد. در این گزارش تأکید شد که رویکرد اصلی طرح، بهرهگیری از نگاه علمی و تخصصی در کنار اتکا به مشارکت مردم بهعنوان رکن اساسی تحققپذیری پروژههاست.
مشاور طرح با اشاره به تدوین «نظریه توسعه بم» بر پایه احیا، حفاظت و بهرهبرداری پایدار از داشتههای بومی شهر، اعلام کرد: در این فرآیند، تمامی باغات، منابع آبی، مسیرهای جوی، محدودههای محلات و ظرفیتهای فضایی مرتبط شناسایی و مستند شدهاند و این دادهها اکنون بهعنوان زیرساخت تصمیمگیری برای تعریف پروژههای سرمایهگذاری در اختیار مدیریت شهری قرار گرفته است. بر اساس این اطلاعات، میتوان پروژههایی طراحی کرد که ضمن صیانت از زیستبوم شکننده و ارزشمند بم، امکان حضور سرمایهگذاران و شکلگیری مشارکتهای اجرایی را نیز فراهم سازد.
وی افزود: آنچه در این طرح اهمیت دارد، صرفاً حفاظت فیزیکی از عناصر تاریخی و طبیعی نیست، بلکه ایجاد سازوکاری است که حفاظت را با منافع اقتصادی، معیشتی و اجتماعی شهروندان پیوند بزند. بدون این پیوند، هیچ پروژهای به پایداری لازم نخواهد رسید. از همین رو تلاش شده است چارچوب توسعه بم بر مبنای موازنهای دقیق میان حفاظت، احیا، سرمایهگذاری و مشارکت اجتماعی تنظیم شود.
در جمعبندی این نشست نیز بر این موضوع تأکید شد که پروژههای بازآفرینی تعریفشده برای شهرستان بم باید افزون بر انطباق کامل با الزامات و ضوابط شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، دارای بستههای اجرایی روشن، مدلهای مالی مشخص و چشمانداز جذب سرمایهگذار بخش خصوصی باشند. همچنین مقرر شد این پروژهها بهگونهای طراحی شوند که مشارکت واقعی مردم، نهادهای محلی و ذینفعان اجتماعی در آنها تضمین شده و زمینه برای تحقق عینی بازآفرینی در بستر زندگی روزمره شهروندان فراهم شود.
در این نشست، بم بهعنوان نمونهای کمنظیر از پیوند میان میراث تاریخی، نظام سنتی مدیریت آب، باغشهر ایرانی و ظرفیتهای نوین توسعه معرفی شد؛ شهری که بازآفرینی آن تنها با مداخله کالبدی ممکن نیست، بلکه نیازمند رویکردی یکپارچه، هویتمحور و اقتصادی است. بر همین اساس، حاضران بر این باور بودند که اگر حفاظت از قنوات و نخلستانها در قالب بستههای عملیاتی سرمایهپذیر تعریف شود، میتوان مسیر تازهای برای احیای اقتصادی، اجتماعی و محیطی این باغشهر تاریخی گشود.
این نشست را میتوان گامی مهم در جهت همافزایی میان دولت، مدیریت استانی، مدیریت محلی، مشاوران تخصصی و جامعه محلی برای تدوین نقشه راه بازآفرینی بم دانست؛ نقشه راهی که هدف نهایی آن، تبدیل ظرفیتهای منحصربهفرد این شهر به پروژههای اجرایی، پایدار و اثرگذار در راستای ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و احیای جایگاه تمدنی بم است.