جادهها در سیاهی شب، بازتابدهنده گامهای بانویی هستند که مسئولیت سنگین حملونقل، لجستیک و مسکن و شهرسازی یک ملت را بر دوش دارد. در این روایت، جادهها، پلها و بنادر تخریبشده، نه صرفاً بتن و آسفالت، بلکه سنگرهای مقاومت اقتصادی کشورند که بازسازیشان معنایی جز حیات دوباره زنجیره تجارت ملی ندارد. این سفر برخلاف تصورات اولیه، نه مأموریتی دوروزه، بلکه هجرتی چهارروزه و بیوقفه بود که از کویر یزد آغاز شد، در بنادر ملتهب هرمزگان و کارگاههای بوشهر امتداد یافت و سرانجام در فرودگاه شیراز به نقطه جمعبندی رسید.
پیشدرآمد در کویر؛ یزد و الگوی مسکن محلهمحور
شنبه ۲۷ تیرماه ۱۴۰۵، پیش از آنکه وزیر راه و شهرسازی وارد پهنه بحرانزده جنوب شود، ایستگاه نخست سفر در یزد رقم خورد. این بخش از سفر حامل این پیام راهبردی بود که حتی در آستانه ورود به شرایط مدیریت بحران، چرخهای توسعه عمرانی و تعهدات دولت در حوزه مسکن متوقف نخواهد شد.
در این روز، فرزانه صادق عملیات اجرایی قطعه اردکان-مهریز از آزادراه راهبردی نطنز-یزد-سیرجان را کلید زد؛ پروژهای که اتصال کریدور شمال-جنوب را در مرکز فلات ایران تسهیل میکند. همزمان، بهرهبرداری از ۲۵۰ کیلومتر روکش آسفالت در محورهای شریانی استان یزد آغاز شد تا کیفیت تردد در شبکه راههای مرکزی بهبود یابد.
بخش نمادین و اجتماعی سفر در یزد، حضور وزیر در جشن خانهدار شدن ۵,۷۵۸ متقاضی مسکن بود. بازدید از پروژه ۷۲ واحدی «خلفباغ» و پروژه بزرگ «پردیس زندگی یزد» نشاندهنده یک چرخش گفتمانی در وزارت راه و شهرسازی بود: گذار از «مسکنسازی انبوه و بیهویت» به سمت «شهرسازی محلهمحور». پردیس زندگی به عنوان نخستین شهرک مسکونی دولتی با رویکرد توسعه محلهمحور طراحی شده است؛ جایی که فضای سبز، دسترسیهای محلی و سرانههای روبنایی پیش از اسکان کامل متقاضیان، در طراحی شهری لحاظ شدهاند. وزیر با تکیه بر معماری بومی یزد تاکید کرد که مسکن نباید صرفاً یک سرپناه فیزیکی باشد، بلکه باید بازتابدهنده هویت فرهنگی و زیستی جامعه باشد.
شبی در دهانه تاریکی؛ بازسازی ضربتی در محور بندرعباس - حاجیآباد
با عبور زمینی از مرزهای یزد و ورود به هرمزگان در شامگاه شنبه ۲۷ تیرماه، فاز عملیاتی مدیریت بحران آغاز شد. نخستین ایستگاه، در میانه سیاهی شب رقم میخورد؛ تونل رفت و برگشت شهید میرزایی که گلوگاه حیاتی ارتباط بندرعباس به حاجیآباد و استان کرمان است، در پی انفجار ناشی از حملات مسدود شده بود. وزیر راه و شهرسازی در ساعتهای پایانی شامگاه شنبه، گام در این تونل تاریک مینهد. بوی باروت و بتن سوخته هنوز در فضا معلق است. سقفهای فروریخته و تجهیزات تهویه و روشنایی کاملاً تخریبشده، نمایی از این تجاوز را به تصویر میکشند.
صادق در این نقطه راهبردی، در میان راهداران و کارگران خستگیناپذیر ایستاد. او با تقدیر از تلاشهای بیوقفه آنان که توانستند تونل را به صورت موقت بازگشایی کنند، با لحنی قاطع و دستوری اعلام کرد که تأمین موقت روشنایی و ایمنسازی فوری سقف و دیوارهای تونل نباید به تعویق بیفتد. تردد مردم باید در کمال امنیت انجام شود.
در حاشیه این بازدید، احداث کنارگذرهای موقت در مجاورت پلهای آسیبدیده رودخانه شور یک و دو نیز مورد ارزیابی قرار گرفت. این پلها که بخش عمدهای از بار ترافیکی ترانزیتی بندرعباس به سیرجان را دوش میکشند، هدف حملات قرار گرفته بودند؛ اما با بسیج همهجانبه ماشینآلات راهداری، احداث راه جایگزین مانع از ایستایی شبکه توزیع کالا شد.
سوگ در قابِ میناب: مرثیهای برای دانش آموزان «شجره طیبه»
صبح روز یکشنبه ۲۸ تیرماه، آفتاب سوزان جنوب، مسیر حرکت وزیر را به سمت شهرستان میناب روشن میکند. اما این ایستگاه، باری از اندوه عمیق را با خود دارد؛ حضور در گلزار شهدای دبستان دخترانه «شجره طیبه» میناب؛ مکانی که در پی حمله متجاوزان به این مدرسه ابتدایی دخترانه، ۱۶۵ نفر از جمله دانشآموزان، کادر آموزشی و برخی از والدین به شهادت رسیدند و ۹۵ نفر نیز مجروح شدند.
فرزانه صادق با چهرهای مصمم و چشمانی اندوهگین، در میان مزار این شهدای مظلوم حضور یافت. او با ادای احترام به مقام شامخ آنان، راهی ویرانههای مدرسه محل بمباران شد. وزیر راه و شهرسازی در این محل با ابراز همدردی عمیق با خانوادههای داغدیده از جمله خانواده شهید ذاکری و شهیده خدیجه درفشی، اظهار داشت: داغ فقدان این عزیزان فراموشنشدنی است. ما پیگیریهای حقوقی و بینالمللی این جنایت وحشیانه را که امید کودکان ما را هدف گرفت، رها نخواهیم کرد.
او در ادامه این بازدید، از تصویب تشکیل «ستاد ملی میناب» در هیئت دولت خبر داد و افزود که این ستاد با حضور وزارتخانههای مرتبط مأموریت دارد سرانههای آموزشی، فرهنگی، ورزشی و تفریحی منطقه را بازنگری کند. وی همچنین از برنامهریزی برای برگزاری یک مسابقه بینالمللی معماری جهت طراحی یادمان این واقعه خبر داد تا ابعاد این فاجعه برای همیشه در حافظه جمعی و افکار عمومی جهان ثبت شود.
پایداری شریانها و لجستیک اربعین زیر سایه تهدید
ظهر یکشنبه، در حالی که گرمای طاقتفرسای هرمزگان به اوج خود رسیده است، فرزانه صادق در محل پل آسیبدیده رودان در مسیر مواصلاتی بندرعباس - رودان حضور مییابد. این پل بر اثر تجاوزات هوایی دچار آسیب شده بود. وزیر راه و شهرسازی در میان صدای موتورهای سنگین ماشینآلات راهداری و هیاهوی آواربرداری، گزارشی از وضعیت راهها ارائه داد. وی با ابراز تأسف از جان باختن ۶ نفر از هموطنان در این حوادث، تاکید کرد که با تلاش شبانهروزی عوامل فنی، هیچگونه انسداد کاملی در مسیرهای ارتباطی رخ نداده و تردد جریان دارد.
در میانه روز، وزیر راه و شهرسازی با حضور وبیناری در چهارمین نشست کمیته حملونقل و سوخت ستاد اربعین ۱۴۰۵، از قلب استان هرمزگان با پایتخت ارتباط برقرار کرد. او ضمن تقدیر از صبوری مردم و درایت مدیران استانی در مدیریت بحران، بر ضرورت آمادهسازی ناوگان ترابری برای حماسه اربعین تاکید کرد و گفت: دشمن تلاش کرد تا با هدف قرار دادن زیرساختهای ما، جریان حملونقل را متوقف کند؛ اما ناوگان ترانزیتی ما فعال است. اکنون باید تمام ظرفیتهای لجستیکی کشور، از جمله ظرفیت ترابری شرکتهای نفت، صنایع و کارخانجات را برای خدمترسانی به زائران اربعین بسیج کنیم.
او همچنین بر تکمیل پروژههایی نظیر تعریض محور مهران به دهلران، رفع گرههای ترافیکی و بهسازی پایانههای مرزی شلمچه و مهران تاکید کرد.
مقاومت در بنادر؛ تخلیه و بارگیری بدون توقف
عصر روز یکشنبه، نوبت به بازدید از ستونهای فقرات اقتصاد کشور رسید؛ مجتمع بندری شهید باهنر و بندر شهید رجایی. در بندر شهید رجایی، ساختمان معاونت دریایی که در حملات اخیر آسیب دیده بود، مورد ارزیابی قرار گرفت. وزیر راه و شهرسازی دستورات لازم را جهت تسریع در بازسازی ابنیه اداری صادر کرد و با اشاره به پایداری بینظیر زنجیره تأمین کالاهای اساسی کشور گفت: دشمن با هدف قرار دادن بنادر ما، معیشت مردم را نشانه رفته است؛ اما جریان تخلیه و بارگیری کالاهای اساسی و مایحتاج عمومی کشور حتی یک ساعت هم متوقف نشده است.
وی همچنین با اشاره به تقویت همکاریهای بینالمللی، به طرح اختصاص زمین به بخش خصوصی قزاقستان در بندر شهید رجایی و ایجاد «بندر خشک» در قزاقستان برای تسهیل ترانزیت کالا از چین به آبهای آزاد ایران اشاره کرد و آن را نشانه پویایی دیپلماسی تجاری ایران دانست.
عیادت از سنگربانان بیادعا و ادای احترام به فرمانده دریا
شامگاه یکشنبه ۲۸ تیرماه، ابعاد انسانی سفر با دو رویداد مهم تکمیل شد. ابتدا وزیر راه و شهرسازی با حضور در بیمارستان بندرعباس، از رضا میرشکاری، از پرسنل فداکار و مجروح راهآهن هرمزگان عیادت کرد. او با تقدیر از کارگران راهآهن که در سختترین شرایط اقلیمی و زیر بار بحران مشغول بازسازی خطوط ریلی هستند، سلامت نیروی انسانی را اولویت اصلی دانست.
سپس فرزانه صادق با حضور در منزل شهید دریابان علیرضا تنگسیری، فرمانده شهید نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، با خانواده این شهید والامقام دیدار کرد. وی با گرامیداشت یاد سردار، شهادت او را پس از نزدیک به نیمقرن مجاهدت مخلصانه، پاداشی الهی توصیف کرد. همسر شهید تنگسیری نیز در این دیدار با تاکید بر سیره عملی شهید اظهار داشت که او همواره خود را سربازی بیادعا برای مردم و محرومان جنوب میدانست.
حماسه مهندسی در گچین، کهورستان و کریدور ساحلی جنوب
دوشنبه ۲۹ تیرماه، فاز دوم ارزیابی راههای مواصلاتی هرمزگان آغاز شد. وزیر راه ابتدا از پل اول گچین (گریوه) بازدید کرد. این پل راهبردی با بستر باتلاقی و دهانههای متعدد، در ۲۵ تیرماه هدف حمله قرار گرفته بود. گزارش فنی نشان داد که راهداران توانستهاند در کمتر از دو ساعت پس از اصابت، مسیر را موقتاً بازگشایی کنند. او همچنین از پروژه احداث پل دوم گچین با ۳۵ دهانه ۲۰ متری بازدید کرد و خواستار تسریع در روند ساخت آن شد.
ایستگاه بعدی، سهراهی کهورستان در محور بندرعباس-لار-جهرم بود. دو پل این محور با دهانههای ۱۰ متری بر اثر حملات آسیب دیده بودند؛ اما بازگشایی کمتر از دو ساعت این محورها، رکورد جدیدی در مدیریت بحران جادهای ثبت کرد.
در ادامه مسیر به سمت غرب، وزیر راه و شهرسازی در پاسگاه پلیس راه بندر لنگه - بندر خمیر حضور یافت. این بازدید که با همراهی رئیس سازمان راهداری و سخنگوی دولت انجام شد، با استقبال سردار کرمیاسد (رئیس پلیس راه فراجا) همراه بود که تعامل بیندستگاهی پلیس و راهداری را کلید ایمنی جادهها در زمان بحران دانست.
همچنین بازدید از پل بزرگ رودخانه مهران (پل کنخ) در مسیر بندرلنگه-بندرخمیر که با ۲۰ دهانه ۲۲.۵ متری و پیشرفت ۶۵ درصدی، یکی از قطعات کلیدی کریدور بزرگراهی نوار ساحلی جنوب است، نشان داد که توسعه زیرساختی کشور با شتاب ادامه دارد. وزیر سپس با حضور در مجتمع بندری لنگه، با کارگران، رانندگان و ملوانان دیدار کرد و رونق بنادر غرب هرمزگان را پشتوانه معیشت مردم بومی دانست.
بوشهر: گذار از بحران به آینده توسعه و مسکن
عصر دوشنبه ۲۹ تیرماه، فرزانه صادق در رأس هیأتی فنی وارد استان بوشهر شد. روز سهشنبه ۳۰ تیرماه، فاز عملیاتی برنامههای بوشهر با تمرکز بر کلانپروژههای حملونقل و مسکن به اجرا درآمد.
بزرگراه دالکی - کنارتخته: میانبر راهبردی کریدور بوشهر - شیراز
وزیر راه و شهرسازی از بزرگراه دالکی-کنارتخته به طول ۱۵ کیلومتر بازدید کرد. این پروژه راهبردی با کاهش ۱۱ کیلومتری مسیر کوهستانی قبلی، زمان سفر بین بوشهر و شیراز را ۳۰ دقیقه کاهش میدهد. این پروژه شامل سه دستگاه تونل به طول ۸۰۰ متر است که حفاری آنها به پایان رسیده و رکورد مهندسی بینظیری را ثبت کرده است؛ به طوری که با وجود شرایط جنگی و عبور خط لوله گاز از بالای تونل، یکی از تونلها ظرف مدت چهار ماه حفاری و لاینینگ شد.
نهضت ملی مسکن و عدالت آموزشی در بوشهر و برازجان
آغاز عملیات اجرایی پروژه ۸۳۲ واحدی نهضت ملی مسکن بوشهر در قالب ۵۲ بلوک مسکونی (چهار طبقه روی پیلوت) در زمینی به مساحت ۳۰ هزار متر مربع انجام شد. همزمان در برازجان، پروژه ۳۴۰ واحدی نهضت ملی مسکن افتتاح شد. نکته برجسته در این مراسم، کلنگزنی همزمان ساخت یک مدرسه ۶ کلاسه با زیربنای ۸۰۰ متر مربع و اعتبار ۳۳ میلیارد تومان در سایت مسکن برازجان بود. وزیر راه با تاکید بر این اقدام تصریح کرد: تأمین خدمات روبنایی و آموزشی همگام با ساخت مسکن، شرط اصلی شکلگیری محلههای پایدار و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان است.
ارزیابی خسارات فرودگاه و بندر بوشهر
وزیر راه و شهرسازی در بازدید از بخشهای آسیبدیده فرودگاه بوشهر، به ویژه تخریب سالن مسافری، ادعای دشمن در تفکیک مراکز نظامی و غیرنظامی را یک دروغ آشکار خواند. وی تاکید کرد که با استفاده از منابع ملی و همراهی بخش خصوصی، بازسازی سالن مسافری این فرودگاه به سرعت آغاز خواهد شد. همچنین در بازدید از بندر بوشهر، پویایی این بندر در ترخیص سریع کالاهای اساسی مورد ارزیابی قرار گرفت.
جریان لجستیک ملی
سفر چهارروزه وزیر راه و شهرسازی، پس از عبور از کارگاهها و مناطق آسیبدیده هرمزگان و بوشهر، در فرودگاه شیراز و با استقبال استاندار فارس به پایان رسید. فرزانه صادق در جمعبندی خود با خبرنگاران اعلام کرد که پایداری کریدورها و بنادر نشان داد زیرساختهای حملونقل ایران از چنان تابآوری بالایی برخوردارند که هیچ تجاوزی نمیتواند جریان لجستیک ملی را متوقف کند.
این سفر چهارروزه مانوری عملیاتی برای اثبات این حقیقت بود که ایران همزمان با دفع بحران، پهنه توسعه را زنده نگه میدارد. از احداث پل کنخ تا آواربرداری دو ساعته در کهورستان، و از ساخت مسکن محلهمحور در یزد تا کلنگزنی مدرسه در برازجان، همگی اجزای یک راهبرد کلان هستند: پایداری ملی در امتداد خلیج همیشه فارس.