به گزارش پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، پس از بررسیهای کارشناسی در دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، «طرح ویژه تفصیلی محدوده منفصل توس» با رویکردی متفاوت از مصوبات پیشین به تصویب نهایی رسید. این مصوبه که در جلسه ۸ تیر ماه ۱۴۰۵ شورای عالی به تصویب رسیده، با هدف حفظ هویت فرهنگی-تاریخی توس، صیانت از باغات و اراضی زراعی و نیز مدیریت بحران منابع آب، اصلاحات اساسی را در طرح سابق اعمال کرده است. بر اساس این گزارش، استاندار خراسان رضوی به عنوان رئیس شورای برنامهریزی استان، موظف به اجرای مفاد این مصوبه و ابلاغ اسناد آن حداکثر ظرف دو ماه آینده شده است.
شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در تازهترین مصوبه خود، سرنوشت «طرح ویژه تفصیلی محدوده منفصل توس» را پس از ماهها بررسی کارشناسی تعیین کرد. این شورا با استناد به مصوبه سال ۱۳۹۹ خود مبنی بر رویکرد فرهنگی و صیانت از آثار تاریخی، و همچنین با عنایت به هشدارهای جدی درباره افت سفرههای آب زیرزمینی و پدیده فرونشست در دشت مشهد، علاوه بر تأیید طرح، اصلاحات ۱۴ گانهای را برای ابلاغ نهایی آن الزامی دانست.
تغییر رویکرد از توسعه حداکثری به توسعه حداقلی با محوریت محدودیتهای آبی
مهمترین محور این اصلاحات، تغییر نگاه به جمعیتپذیری محدوده است. بر اساس بند یک مصوبه، به جای گزینه حداکثری جمعیت، «گزینه حداقلی» با جمعیت ۴۵ هزار و ۹۳۴ نفر مبنای تدقیق سکونتگاهها قرار گرفته و اراضی مابین این گزینه تا گزینه حداکثری، به کاربری باغ اختصاص یافته است. این تصمیم با هدف جلوگیری از توسعه بیرویه و مدیریت هرچه بهتر منابع آبی اتخاذ شده است.
ممنوعیت تبدیل اراضی زراعی و تعیین نصاب یک هکتاری برای تفکیک باغات
در حوزه حفاظت از اراضی، شورای عالی بر ممنوعیت تبدیل اراضی زراعی به باغی مطابق با طرح راهبردی تأکید کرده و مقرر کرده است که حتی باغات دارای سند شش دانگ نیز صرفاً با رأی کمیسیون ماده ۷ قابل پاسخگویی باشند. همچنین برای جلوگیری از خرد شدن باغات و ایجاد باغویلاها، نصاب تفکیک هر قطعه یک هکتار تعیین شده و حداقل مساحت برای احداث بنا در باغات تفکیک شده قبلی، 2 هزار مترمربع در نظر گرفته شده است.
حذف حلقه ترافیکی پیرامونی و تأکید بر پیادهمداری در مسیر شاهنامه
یکی دیگر از تصمیمات کلیدی این مصوبه، حذف کامل «حلقه ترافیکی پیرامونی» است که در طرح قبلی پیشبینی شده بود. به جای آن، محور شاهنامه به عنوان مسیر جایگزین با رویکرد استفاده حداکثری از ظرفیت موجود، انطباق با معابر فعلی و حذف تردد سواره از روی عرصه تاریخی توس، تعریف شده است. همچنین در زمینه معماری، احداث پیلوت ممنوع شده و حداکثر ارتفاع ساختوساز در کل محدوده، ۲ طبقه و 7.5 متر تعیین شده تا هماهنگی با بافت روستایی و تاریخی منطقه حفظ شود.
در نهایت، برای نظارت بر اجرای این طرح و آزادسازی عرصه تاریخی توس، کمیته دائمی پایش با ریاست استاندار خراسان رضوی تشکیل خواهد شد و شهرداری مکلف شده است بودجهای ویژه برای آزادسازی عرصههای تاریخی در نظر بگیرد.