به گزارش پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، پرویز پیران، جامعه‌شناس و عضو هیئت علمی آکادمی سوئیس برای توسعه در مراسم گرامیداشت روز جهانی اسکان بشر که در ساختمان دادمان برگزار شد، با تأکید بر ضرورت بازنگری در ادبیات حوزه مسکن، بر استفاده از اصطلاح «مسکن خودساخته» به‌جای «سکونتگاه‌های غیررسمی» تأکید کرد.
این جامعه‌شناس با اشاره به تجربه فعالیت‌های خود در حوزه توسعه شهری و بازسازی پس از بحران‌ها اظهار کرد: هنگامی که درباره مسکن و بازسازی صحبت می‌کنیم، معمولاً توجه اصلی به جنبه‌های کالبدی و ساخت دوباره بناهای تخریب‌شده معطوف می‌شود. درحالی‌که باید بررسی کنیم با تخریب یک خانه، چه آسیب‌هایی به زندگی انسان وارد می‌شود و چه ابعادی از زندگی فردی و اجتماعی از بین می‌رود.
پیران با اشاره به پیامدهای تخریب خانه‌ها در جنگ، از جمله تجربه مردم غزه، گفت: با از بین رفتن خانه، تنها یک ساختمان تخریب نمی‌شود، بلکه بخشی از سرمایه زندگی، خاطرات و احساس امنیت افراد نیز از دست می‌رود. این خسارت‌ها، به‌ویژه برای افرادی که سال‌های طولانی از عمر خود را در یک خانه سپری کرده‌اند، به‌سادگی قابل جبران نیست.
وی یکی از مهم‌ترین پیامدهای تخریب مسکن را آسیب‌های روانی دانست و بیان کرد: عمق این آسیب‌ها را نمی‌توان صرفاً با اشاره به نشانه‌هایی مانند اضطراب و افسردگی توضیح داد، بلکه باید شرایط زندگی افرادی را درک کرد که هم‌زمان خانه، نزدیکان و اعضای خانواده خود را از دست داده‌اند و با فقدانی عمیق روبه‌رو شده‌اند.
به گفته این جامعه‌شناس، آثار روانی چنین تجربه‌هایی ممکن است ماندگار باشد و به نسل‌های بعد نیز منتقل شود، ازاین‌رو در بررسی پیامدهای جنگ و تخریب مسکن، باید به ابعاد عمیق و بلندمدت آسیب‌های روانی توجه کرد.
پیران همچنین با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی جامعه ایران در مواجهه با فقدان و سوگ، بر اهمیت شناخت این ظرفیت‌ها تأکید کرد و یادآور شد: دانش بشری باید با شناخت فرهنگ جامعه همراه شود تا بتوان ابعاد انسانی بحران‌ها را بهتر درک کرد.
این جامعه‌شناس، ازهم‌گسیختگی روابط اجتماعی را از دیگر پیامدهای مهم جنگ برشمرد و گفت: هنگامی که جنگ به روابط اجتماعی آسیب می‌زند، مشکلات اقتصادی نیز می‌تواند این وضعیت را تشدید کند. در چنین شرایطی، افراد توانایی کمتری برای حضور در فعالیت‌های جمعی و حفظ ارتباطات اجتماعی خواهند داشت و این مسئله می‌تواند فرسودگی ساختار جامعه را افزایش دهد.
وی با تأکید بر اینکه پیامدهای جنگ و تخریب مسکن محدود به خسارت‌های مادی نیست، تصریح کرد: این مسائل با زندگی تک‌تک افراد جامعه ارتباط دارد و باید به‌صورت عمیق بررسی شود. زیرا آسیب به روابط اجتماعی و فرسودگی ساختار جامعه می‌تواند پیامدهایی ماندگار به همراه داشته باشد.
پیران تأکید کرد: خانه باید محل آرامش و احساس امنیت باشد. اما هنگامی که این فضا به محیطی برای نگرانی و احساس خطر تبدیل می‌شود، آثار آن از زندگی فردی فراتر می‌رود و بر کل جامعه تأثیر می‌گذارد. بنابراین، در برنامه‌ریزی برای بازسازی پس از جنگ، توجه به ابعاد روانی، انسانی و اجتماعی تخریب مسکن باید در کنار بازسازی کالبدی مورد توجه قرار گیرد.