به گزارش پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، سفر عبدالرضا گلپایگانی، نماینده ویژه وزیر راه و شهرسازی در امور بازآفرینی شهری و عضو هیئت‌مدیره سازمان ملی زمین و مسکن به حوزه جنوب استان فارس در روزهای شنبه و یکشنبه ۱۸ و ۱۹ مهر، رویدادی چندوجهی و راهبردی بود که طیفی از تکالیف عالی حاکمیتی از ثبت و جاودانه‌سازی آثار جنایت جنگی و خلق یادمان شهدای مظلوم ورزشگاه نهم اسفند لامرد گرفته تا گره‌گشایی از بن‌بست‌های فرسودگی کالبدی و هویت‌بخشی تاریخی در گراش، محله آردفروشان و کهن‌دیار لارستان را در بر گرفت.
گلپایگانی در تشریح تفصیلی و جامع این سفر میدانی، به واکاوی اهداف مأموریت ابلاغی از سوی وزیر راه و شهرسازی، مصوبات نخستین نشست ستاد استانی بازآفرینی جنوب فارس و مجموعه تصمیمات گرفته شده برای حل مطالبات انباشته مردم این خطه پرداخت.
نماینده ویژه وزیر راه و شهرسازی در امور بازآفرینی شهری با بیان اینکه سفر به استان فارس به دستور وزیر راه و شهرسازی و در پی پیگیری‌ها و مطالبات موسی موسوی، نماینده مردم شهرستان‌های لامرد و مهر انجام شد، گفت: هدف بنیادین این مأموریت، حضور در شهرستان لامرد به‌منظور پاسداشت مقام شهدای این دیار و اتخاذ تدابیر کالبدی و بازآفرینانه برای تثبیت، مستندسازی و ساخت بنای یادمانی فاخر در محل جنایت جنگی عصر نهم اسفندماه بود.
گلپایگانی با اشاره به جان‌باختن ۲۴ نفر و مجروح‌شدن بیش از ۱۳۰ نفر در این حملات، توضیح داد: هدف این بود که ضمن پاسداشت مقام جان‌باختگان، برای حفظ آثار واقعه و طراحی یادمانی متناسب با ابعاد انسانی و تاریخی آن تصمیم‌گیری شود.
وی با تأکید بر ضرورت ثبت و مستندسازی آثار این حملات گفت: در بازدید از ورزشگاه شهدای نهم اسفند و منازل مسکونی آسیب‌دیده و همچنین در جلسه فرمانداری لامرد، بر این موضوع تأکید شد که بازسازی کالبدی نباید به محو آثار واقعه منجر شود. بر همین اساس، مقرر شد یک شرکت مهندسین مشاور متخصص و دارای صلاحیت در زمینه طراحی شهری و یادمان، با بررسی ظرفیت‌های مردمی، ویژگی‌های محله و ابعاد مختلف واقعه، فرایند تهیه طرح جامع یادمان را آغاز کند.
نماینده ویژه وزیر راه و شهرسازی در امور بازآفرینی شهری از بررسی مسائل و مطالبات حوزه نوسازی بافت‌های فرسوده، ساماندهی معابر و تأمین زمین درجلسه فرمانداری لامرد با حضور مدیرکل راه و شهرسازی جنوب فارس، شهرداران و اعضای شوراهای اسلامی شهر، خبر داد.
تأمین قیر رایگان برای بهسازی معابر خاکی و فرسوده لامرد
گلپایگانی با اشاره به مشکلات معابر شهری در لامرد و شهرهای پیرامونی گفت: شهرداران لامرد، خیرگو، فال، اسیر، چاه‌ورز، اهل و اشکنان از وضعیت نامناسب برخی معابر، خاکی‌بودن مسیرها و فرسودگی زیرساخت‌ها گلایه داشتند. عبور بار ترافیکی سنگین از داخل شهر لامرد، به دلیل نبود کمربندی، نیز بر مشکلات این محدوده افزوده است. بنابراین تامین قیر رایگان برای ساماندهی و بهسازی این معابر از طریق سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور مورد تاکید قرار گرفت.
ضرورت به روز رسانی مطالعات بافت‌های فرسوده
وی با اشاره به قدیمی‌بودن مطالعات بافت‌های فرسوده منطقه و ضرورت انطباق آن‌ها با شرایط امروز شهرها تصریح کرد: بازنگری مطالعات بافت‌های ناکارآمد، تأمین منابع موردنیاز برای بازگشایی معابر و تقویت تسهیلات نوسازی این بافت‌ها در شهرها و روستا-شهرهای منطقه در دستور کار قرار گرفت.
نماینده ویژه وزیر راه و شهرسازی در امور بازآفرینی شهری همچنین از بررسی مسائل مربوط به تأمین و آماده‌سازی اراضی قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت خبر داد و گفت: با توجه به تقاضای مردم لامرد و شهرهای تابعه، این موضوع به‌طور جدی پیگیری شد.
گلپایگانی همچنین از آمادگی برای اجرای طرح «کلید به کلید» در لامرد خبر داد و گفت: با اجرای این طرح، املاک واقع در بافت‌های فرسوده می‌توانند با اراضی یا واحدهای نوساز معاوضه شوند.
توانمندسازی محلات هدف «گراش» با مشارکت مردم
گلپایگانی در ادامه به بازدید از محلات هدف بازآفرینی شهری گراش اشاره کرد و گفت: گراش با جمعیتی بالغ بر ۶۰ هزار نفر و بیش از ۱۰ هزار خانوار، از شهرهای مهم جنوب استان فارس به شمار می‌رود و در تعاملات اقتصادی و اجتماعی منطقه نقش دارد.
وی افزود: بررسی‌های میدانی نشان داد که با وجود ظرفیت‌های کالبدی و حضور خیران توانمند در منطقه، برخی محلات همچنان با مشکلاتی در زمینه هدایت آب‌های سطحی، ساماندهی معابر و نوسازی مسکن مواجه‌اند.
وی با تأکید بر ضرورت تعریف پروژه‌ها بر اساس نیازهای واقعی ساکنان و ویژگی‌های بومی هر محله اظهار کرد: رویکرد بازآفرینی در گراش باید بر توانمندسازی درون‌زا و مشارکت حداکثری مردم و مدیریت شهری استوار باشد.
نماینده ویژه وزیر راه و شهرسازی در امور بازآفرینی شهری همچنین با اشاره به قرارگرفتن خانه‌های تاریخی امام در امتداد یک محور در بافت تاریخی شهر گفت: مقرر شد این محور تاریخی در قالب طرحی برای ساماندهی واجرا مورد توجه قرار گیرد.
ساماندهی بازار قیصریه و محله آردفروشان لارستان
گلپایگانی با اشاره به بازدید از بافت تاریخی لارستان، محله آردفروشان و بازار تاریخی قیصریه اظهار کرد: بافت کهن لارستان از ظرفیت‌های مهم تاریخی و معماری جنوب کشور است و حفاظت و احیای آن باید با توجه به هویت تاریخی منطقه و نیازهای اقتصادی و اجتماعی ساکنان انجام شود.
وی افزود: احیا و ساماندهی بازار تاریخی قیصریه، به‌عنوان یکی از کانون‌های اقتصادی و هویتی منطقه، از اولویت‌های شرکت بازآفرینی شهری ایران است. این فرایند از سال گذشته آغاز شده و مقرر است با تعریف پروژه‌های مشترک میان شرکت بازآفرینی شهری ایران و شهرداری ادامه یابد.
وی تأکید کرد: ساماندهی کالبدی، ایمن‌سازی و مرمت بازار باید به‌گونه‌ای انجام شود که فعالیت کسب‌وکارهای اصیل بازار حفظ شود و پویایی اجتماعی و اقتصادی محله آردفروشان نیز استمرار یابد.
گلپایگانی همچنین از ابلاغ طرح بافت تاریخی لارستان در اوایل آبان‌ماه از سوی وزارت راه و شهرسازی خبر داد و گفت: ابلاغ این طرح می‌تواند زمینه لازم را برای ساماندهی و مداخلات اصولی در بافت تاریخی فراهم کند.
تأکید بر تغییر رویکرد در بازآفرینی شهری
نماینده ویژه وزیر راه و شهرسازی در امور بازآفرینی شهری با اشاره به برگزاری نخستین نشست ستاد استانی بازآفرینی شهری جنوب فارس در سال جاری در سالن اجتماعات اداره‌کل راه و شهرسازی لارستان گفت: این نشست با حضور فرمانداران، شهرداران و رؤسای شوراهای شهرستان‌های لارستان، گراش، لامرد، خنج، اوز، مهر و جویم برگزار شد و محور اصلی آن، تقویت رویکرد یکپارچه در بازآفرینی شهری و پیگیری مطالبات مناطق مختلف جنوب فارس بود.
وی با تأکید بر ضرورت تغییر رویکردهای گذشته در نوسازی بافت‌های ناکارآمد افزود: بازآفرینی شهری نباید صرفاً به مداخلات کالبدی و تخریب و نوسازی محدود شود، بلکه باید به بهبود کیفیت زندگی، دسترسی مردم به خدمات شهری، حفظ هویت محلات و تقویت مشارکت اجتماعی بینجامد.
گلپایگانی با تاکید بر اینکه باید بر الگوهای مداخلات تخریبی دهه ۷۰ خورشیدی خط بطلانی کشیده شود، تصریح کرد: به‌رسمیت‌شناختن حق برخورداری مردم از خدمات و کیفیت مناسب زندگی شهری، به معنای تأیید ساخت‌وسازهای غیرمجاز نیست. بلکه باید ضمن رعایت ضوابط و مقررات، کرامت انسانی و نیازهای واقعی ساکنان در کانون برنامه‌ریزی شهری قرار گیرد.
وی با اشاره به تجربه احیای محله «سنگ‌سیاه» شیراز گفت: اقداماتی مانند کف‌سازی، پیاده‌راه‌سازی، نورپردازی و باززنده‌سازی خانه‌های تاریخی می‌توانند در احیای حیات اجتماعی محلات مؤثر باشند. بهره‌گیری از این تجربه‌ها در بافت‌های تاریخی و محلات جنوب فارس نیز باید با توجه به ویژگی‌های هر محدوده دنبال شود.
تأمین منابع مالی و پیگیری مصوبات در سطح استان
گلپایگانی در تشریح مهم‌ترین تصمیمات این سفر و نشست ستاد بازآفرینی شهری جنوب فارس گفت: یکی از تصمیمات اصلی، به‌کارگیری مشاور تخصصی برای تهیه طرح جامع یادمان شهدای ورزشگاه نهم اسفند لامرد است. این مشاور باید با توجه به ابعاد انسانی و تاریخی واقعه، ظرفیت‌های مردمی و ملاحظات بازآفرینی شهری، طرحی جامع برای ماندگاری یادمان تهیه کند.
وی ادامه داد: تداوم و تقویت طرح ساماندهی و احیای بازار تاریخی قیصریه و محله آردفروشان در قالب همکاری مشترک شرکت بازآفرینی شهری ایران و شهرداری، ابلاغ طرح بافت تاریخی لارستان، پیگیری تأمین قیر رایگان برای معابر واقع در محدوده‌های مصوب بافت فرسوده و به‌روزرسانی مطالعات بافت‌های ناکارآمد از دیگر محورهای مورد تأکید بود.
نماینده ویژه وزیر راه و شهرسازی در امور بازآفرینی شهری افزود: مقرر شد، مصوبات ستاد بازآفرینی جنوب فارس به ستاد بازآفرینی استان فارس متصل شود تا این تصمیمات با همراهی استانداری و دستگاه‌های اجرایی استانی پیگیری و اجرا شوند.
وی درباره تأمین منابع مالی پروژه‌ها نیز گفت: استفاده از ظرفیت منابع توسعه متوازن، با الگوبرداری از تجربه‌های اجراشده در استان‌هایی مانند کرمان، مورد توجه قرار گرفت. بر این اساس، تأمین سهم اعتباری وزارت راه و شهرسازی مطابق ارقام و سازوکارهای تعیین‌شده نیز باید پیگیری شود.
گلپایگانی در پایان تأکید کرد: مجموعه تصمیمات اتخاذشده در سفر جنوب فارس، از طراحی یادمان شهدای لامرد تا احیای بافت‌های تاریخی و ساماندهی محلات هدف، با هدف ارتقای کیفیت زندگی مردم، حفظ هویت تاریخی شهرها و تقویت عدالت فضایی دنبال می‌شود. تحقق این اهداف مستلزم هماهنگی دستگاه‌های اجرایی، مشارکت مدیریت شهری و همراهی مردم در مراحل طراحی و اجرای پروژه‌هاست.