به گزارش پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی و به نقل از روابط عمومی سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای، معاون توسعه فناوری و هوشمندسازی این سازمان در نشست بررسی اجرای سکوی هوشمند پایش ناوگان حمل‌ونقل عمومی و نصب سامانه‌های موقعیت‌یاب جغرافیایی (GPS)، این پروژه را نمونه‌ای از رویکرد تازه سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای دانست.
حمزه ذاکری گفت: در این رویکرد دولت نقش سیاست‌گذار، تنظیم‌گر و تسهیل‌گر را بر عهده دارد و فعالان حمل‌ونقل (رانندگان، شرکت‌ها، انجمن‌ها و تشکل‌های صنفی) شریک ذی‌نفع اصلی آن هستند و طراحی، فناوری و تحلیل به شرکت‌های دانش‌بنیان و متخصصان کشور سپرده می‌شود.
به گفته وی، هدف این سکو ساختن تصویری جامع، برخط و تحلیلی از وضعیت ناوگان، جریان جابه‌جایی کالا و مسافر و عملکرد شبکه حمل‌ونقل کشور است، کاری که به تنهایی از عهده یک نهاد برنمی‌آید و به هم‌صدایی و هم‌افزایی همه فعالان این حوزه نیاز دارد.
معاون توسعه فناوری و هوشمندسازی توضیح داد: این طرح پس از مطالعات تخصصی، بررسی تجربه‌های بین‌المللی و ارزیابی ظرفیت‌های فنی و اجرایی کشور در دستور کار قرار گرفت و نتیجه این ارزیابی روشن بود، کشور در حوزه فناوری‌های حمل‌ونقل، پردازش داده، ارتباطات، سامانه‌های مکانی و تحلیل هوشمند اطلاعات، توان تخصصی قابل اتکایی دارد که باید به‌جای موازی‌کاری، در یک مسیر مشترک به کار گرفته شود.
ذاکری اظهار کرد: در این الگو هر یک از نقش‌آفرینان سهمی روشن دارند، رانندگان و شرکت‌های حمل‌ونقل جاده‌ای که داده‌های این سکو از فعالیت روزانه آنان شکل می‌گیرد، نخستین بهره‌مندان آن هستند؛ از تخصیص منصفانه سوخت بر اساس پیمایش واقعی تا ایمنی بیشتر در جاده‌ها.
وی ادامه داد: انجمن‌ها و صنوف حمل‌ونقل، پل ارتباطی سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای با بدنه ناوگان و صدای فعالان این حوزه در تصمیم‌گیری‌ها هستند، شرکت‌های فناور، دانش‌بنیان و پایشگر در کنار کارشناسان سازمان، تجهیز ناوگان به GPS و اتصال آن به بستر پایش را پیش می‌برند و بدنه علمی کشور در توسعه مدل‌های تحلیلی و الگوریتم‌های هوش مصنوعی نقش‌آفرینی می‌کند.
معاون توسعه فناوری و هوشمندسازی افزود: پلیس در این زیست‌بوم مشارکت داشته و به‌کارگیری داده‌های سکو، ارتقاء ایمنی جاده‌ها، کنترل تخلفات و کاهش تصادفات را ممکن می‌کند.
به گفته ذاکری، حاصل این هم‌صدایی میان دولت و فعالان حمل‌ونقل، زیرساختی است که نه ابزار نظارت یک‌سویه، بلکه بستری مشترک برای شفافیت، بهره‌وری و تصمیم‌گیری بهتر برای همه طرف‌ها است.
وی تأکید کرد: اجرای کامل این سکو برای همه عوامل مؤثر و فعال زنجیره حمل‌ونقل مزایای ملموس به همراه دارد که از آن جمله می‌توان به ارزیابی عملکرد ناوگان و شرکت‌های حمل‌ونقل بر پایه داده‌های واقعی، کاهش یک‌سرخالی و افزایش بهره‌وری سفرها، کاهش تصادفات و ارتقاء ایمنی جاده‌ها، دسترسی به اطلاعات به‌موقع برای رفع سریع‌تر مشکلات رانندگان در مسیر، کاهش زمان توقف ناوگان در مرزها، پایش ناوگان ترانزیتی در خارج از مرزهای کشور، تخصیص منصفانه سوخت بر اساس پیمایش واقعی، شفافیت در افزایش بهره‌وری و خدمات‌رسانی دولت به بخش خصوصی اشاره کرد.
به گفته معاون توسعه فناوری و هوشمندسازی، این مزایا زمانی به‌طور کامل محقق می‌شود که سکو در همه ناوگان حمل‌ونقل عمومی اجرایی شده و همه عوامل از رانندگان و تشکل‌های صنفی تا پلیس و شرکت‌های دانش‌بنیان، در آن سهم فعال داشته باشند.
ذاکری بیان کرد: تاکنون اطلاعات ۷۰ هزار ناوگان برون‌شهری در سکوی هوشمند پایش ثبت و زیرساخت پایش هوشمند فعالیت آن‌ها از طریق تجهیزات موقعیت‌یاب فراهم شده است.
وی خاطرنشان کرد: در اجرای این طرح، داده‌های خام تردد به شاخص‌های مدیریتی و تصمیم‌ساز تبدیل و پایگاه داده‌ای یکپارچه از عملکرد ناوگان ساخته می‌شود که به‌تدریج مبنای مدیریت هوشمند کل شبکه حمل‌ونقل عمومی جاده‌ای کشور خواهد شد.
معاون توسعه فناوری و هوشمندسازی گفت: لین سکو هم‌اکنون با تحلیل سرعت، توقف، مسیر و مبدأ و مقصد سفر، امکان ارزیابی شاخص‌های ایمنی، شناسایی تخطی از سرعت مجاز و کنترل توقف ناوگان در توقفگاه‌های مجاز را فراهم کرده است.
ذاکری، گام بعدی را تحلیل الگوهای رفتاری رانندگان و ناوگان، شناسایی نقاط پرخطر و مسیرهای پرتکرار، سنجش بهره‌وری و راه‌اندازی هشدارهای هوشمند عنوان و اظهار کرد: با به‌کارگیری تدریجی هوش مصنوعی و تحلیل داده‌های کلان، مدیریت حمل‌ونقل از «نظارت پس از وقوع» به «پایش مستمر و تصمیم‌گیری پیش‌نگر» می‌رسد.
وی از پیوند هوشمندسازی ناوگان با مدیریت سوخت به‌عنوان یکی از دستاوردهای راهبردی این سکو یاد و بیان کرد: اتصال داده‌های GPS به اطلاعات اپلیکیشن راه من، تجهیزات و دوربین‌های هوشمند جاده‌ای و اسناد حمل، تصویری کامل‌تر از تردد ناوگان می‌سازد و بستر تخصیص سوخت بر اساس پیمایش واقعی را فراهم می‌کند.
به گفته معاون توسعه فناوری و هوشمندسازی، تطبیق عملکرد واقعی ناوگان با سوخت تخصیصی و راستی‌آزمایی داده‌های تردد، شفافیت را افزایش می‌دهد، مغایرت‌ها را آشکار می‌کند و به توزیع هدفمندتر منابع انرژی کشور کمک می‌کند.
ذاکری تأکید کرد: سکوی پایش بر یک معماری یکپارچه و توسعه‌پذیر بنا شده که امکان اتصال سامانه‌های جدید و ورود شرکت‌های دانش‌بنیان را فراهم می‌کند، این رویکرد وابستگی به راهکارهای بسته و انحصاری را کاهش داده و زمینه شکل‌گیری قابلیت‌های جدید برای خدمات فناورانه در صنعت حمل‌ونقل جاده‌ای را فراهم می‌سازد.
وی بومی‌سازی تدریجی اجزای نرم‌افزاری و سخت‌افزاری، ایجاد ارتباط استاندارد میان سامانه‌ها و تقویت زیرساخت‌های پردازش و نگهداری داده در داخل کشور را از جهت‌گیری‌های اصلی توسعه سکو برشمرد.
معاون توسعه فناوری و هوشمندسازی افزود: سکو امکان تحلیل رفتار حرکتی ناوگان ترانزیتی در خارج از مرزها و رصد تردد، توقف و تجمع وسایل نقلیه در مناطق مرزی را نیز دارد؛ اطلاعاتی که در برنامه‌ریزی ظرفیت پایانه‌های مرزی، شناسایی گلوگاه‌ها، ارزیابی کریدورهای ترانزیتی و توسعه همکاری با کشورهای همسایه کاربرد خواهد داشت.
ذاکری ادامه داد: اهمیت این پروژه در آن است که برای نخستین بار، ظرفیت‌های پراکنده اطلاعاتی و عملیاتی حمل‌ونقل در یک بستر واحد به هم متصل می‌شوند و تحلیل هم‌زمان وضعیت ناوگان، عملکرد شبکه، مصرف منابع و جریان ترانزیت ممکن می‌شود.
وی خاطرنشان کرد: این مسیر مرحله به مرحله و با تکمیل پوشش ناوگان، اعتبارسنجی داده‌ها و اتصال سامانه‌های مرتبط ادامه می‌یابد، داشبورد ملی مدیریت هوشمند حمل‌ونقل، موتورهای تحلیلی تخصیص سوخت به تفکیک ناوگان، ابزارهای هوش مصنوعی برای پیش‌بینی ریسک‌های ایمنی، دوقلوی دیجیتال شبکه راه‌ها برای شبیه‌سازی سناریوهای مدیریتی و سامانه تحلیل جریان ترانزیت و کریدورهای ملی و بین‌المللی از جمله گام‌های بعدی است.
معاون توسعه فناوری و هوشمندسازی گفت: چشم‌انداز نهایی، تبدیل این زیرساخت به مرجع ملی تحلیل، پیش‌بینی و پشتیبانی از تصمیم‌های راهبردی حمل‌ونقل جاده‌ای است؛ مرکزی که با داده‌های معتبر، فناوری بومی و مشارکت فعال رانندگان، شرکت‌های حمل‌ونقل، انجمن‌ها و صنوف، پلیس، دانش‌بنیان‌ها و متخصصان کشور ساخته می‌شود و حاصل آن، جاده‌های ایمن‌تر، مصرف بهینه‌تر منابع و جایگاه ترانزیتی قوی‌تر برای ایران خواهد بود.