به گزارش پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، مجید کیانپور، رئیس هیئت‌مدیره و مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک، امروز ۱۸ آبان در دهمین نشست دوشنبه‌های خبری در پاسخ به پرسشی درباره سازوکار جلوگیری از اعمال نفوذ پیمانکاران در نتایج آزمایش‌های کنترل کیفیت، گفت: آزمایشگاه در پروژه‌هایی که حضور دارد، بر اساس استانداردها و مشخصات فنی همان پروژه نمونه‌برداری و آزمایش‌ها را انجام می‌دهد و نتایج را در اختیار مهندس مشاور و دستگاه نظارت قرار می‌دهد تا میزان انطباق آن با الزامات فنی بررسی شود.
وی با اشاره به آزمایش‌های بتن توضیح داد: برای نمونه، اگر مشخصات فنی پروژه استفاده از بتن با رده مقاومتی مشخصی را تعیین کرده باشد، آزمایشگاه بر اساس طرح اختلاط و نوع سیمان مصرفی، نمونه‌گیری و آزمایش را انجام می‌دهد و مقاومت بتن را در سنین مختلف، از جمله ۳، ۷، ۲۱، ۲۸ و ۴۲ روز، اندازه‌گیری و گزارش می‌کند. سپس مهندس مشاور و دستگاه نظارت نتایج را با مشخصات فنی و استانداردهای پروژه تطبیق می‌دهند و درباره پذیرش یا رد آن تصمیم می‌گیرند.
به گفته مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک، در صورت انطباق‌نداشتن نتایج با الزامات فنی، ممکن است برای پیمانکار جریمه در نظر گرفته شود یا دستور تخریب و تقویت بخش معیوب صادر شود؛ تصمیم‌گیری درباره این اقدامات بر عهده دستگاه نظارت و ارکان مسئول پروژه است.
وی افزود: ایرادات احتمالی معمولاً در جریان اجرا شناسایی و برای اصلاح اعلام می‌شوند.
کیانپور با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد نظام فنی و اجرایی کشور از کنترل کیفیت به تضمین کیفیت، اظهار کرد: برای ارتقای کیفیت پروژه‌های عمرانی باید مسئولیت کیفیت و دوام سازه‌ها و زیرساخت‌ها به‌صورت روشن بر عهده مجریان قرار گیرد و حتی ظرفیت شرکت‌های بیمه نیز در این زمینه به کار گرفته شود؛ به‌گونه‌ای که پیمانکار از ابتدای اجرای پروژه، کیفیت کار خود را تضمین کند و مسئولیت نگهداری آن را برای دوره‌ای مشخص بپذیرد.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، پیمانکار برای تضمین کیفیت کار خود ناگزیر به استفاده از مصالح مرغوب، تجهیزات مناسب و فناوری‌های برتر خواهد بود. ممکن است هزینه اولیه اجرای پروژه افزایش یابد، اما در مقابل، منابع ملی بهتر حفظ می‌شود و عمر مفید طرح‌های عمرانی افزایش پیدا می‌کند. برای مثال، اجرای ۱۰۰ کیلومتر آسفالت با کیفیت تضمین‌شده و دوام بیشتر، می‌تواند به‌مراتب ارزشمندتر از اجرای ۱۵۰ کیلومتر آسفالت با کیفیت پایین‌تر و دوره ضمانت محدود باشد.
مکران از منظر مهندسی عمران با محدودیت حل‌ناشدنی مواجه نیست
مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک در پاسخ به پرسشی درباره مطالعات و فعالیت‌های این شرکت در منطقه مکران و چابهار، با توجه به پیچیدگی شرایط خاک در این منطقه، گفت: در مهندسی عمران بن‌بست وجود ندارد و می‌توان متناسب با شرایط توپوگرافی، زمین‌شناسی و ژئوتکنیکی هر منطقه، راهکار فنی مناسب برای اجرای پروژه‌ها ارائه کرد.
کیانپور با اشاره به وجود خاک‌های مسئله‌دار در مناطق مختلف کشور، از جمله خاک‌های روان‌گرا و زمین‌های دارای ظرفیت باربری پایین، توضیح داد: مهندسان می‌توانند با توجه به نوع و اهمیت پروژه و سازه مورد نظر، طرح‌های بهسازی خاک و افزایش ظرفیت باربری را ارائه دهند و طراحی و اجرای پروژه را با شرایط زمین تطبیق دهند.
وی با بیان اینکه حتی در برخی کشورها به دلیل محدودیت زمین، با استحصال و خشک‌کردن بخش‌هایی از دریا امکان اجرای پروژه‌های عمرانی فراهم شده است، افزود: موضوع اصلی، شناخت شرایط محیطی، جنس مصالح و خاک و لایه‌های زمین‌شناسی منطقه و ارائه راهکار مناسب برای طراحی و اجرای سازه است.
کیانپور همچنین با اشاره به تفاوت حوزه فعالیت شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک با سازمان زمین‌شناسی، گفت: تمرکز سازمان زمین‌شناسی بیشتر بر اکتشاف معادن و شناسایی عناصر و ظرفیت‌های اقتصادی است، در حالی که این شرکت از منظر فنی، عمرانی و سازه‌ای به بررسی شرایط زمین و امکان اجرای پروژه‌ها می‌پردازد.
افزایش سود عملیاتی شرکت در سال‌های اخیر
کیانپور در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت درآمد و عملکرد مالی شرکت در نیمه نخست سال جاری و مقایسه آن با مدت مشابه سال گذشته، گفت: شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک طی شش سال گذشته روندی افزایشی در سود عملیاتی داشته و در هر سال، میزان سود آن نسبت به سال قبل حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ درصد افزایش یافته است.
وی با اشاره به اینکه این شرکت مجموعه‌ای درآمدزا است و بار مالی مستقیمی بر دوش دولت نمی‌گذارد، افزود: شرکت در سال گذشته نیز عملکرد عملیاتی مثبتی داشته و سود عملیاتی آن، حدود ۲۴۶ میلیارد تومان بوده است.
تأکید بر ضرورت مطالعات ژئوتکنیک در طرح‌های توسعه سواحل مکران
مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک، در پاسخ به پرسشی درباره نگرانی‌های مطرح‌شده پیرامون انجام‌نشدن مطالعات کافی در بستر و زیر بستر سواحل مکران و پیامدهای اجرای طرح‌های بزرگ عمرانی و صنعتی در این منطقه، گفت: مطالعات ژئوتکنیک دریایی و ساحلی از جمله خدماتی است که شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک ارائه می‌دهد و این مجموعه می‌تواند متناسب با نیاز پروژه‌ها، اطلاعات فنی لازم را در اختیار کارفرمایان و مهندسان مشاور قرار دهد.
وی با اشاره به امکان انجام مطالعات میدانی و حفاری گمانه‌های اکتشافی در عمق‌های مختلف، توضیح داد: در این مطالعات، لایه‌های زمین، وضعیت آب‌های زیرزمینی، دانه‌بندی خاک و ویژگی‌های بستر تا رسیدن به لایه‌ای با ظرفیت اتکای مناسب بررسی می‌شود. همچنین در صورت وجود خاک‌های مسئله‌دار، نیاز به بهسازی خاک و راهکارهای افزایش ظرفیت باربری ارزیابی و نتایج بر اساس استانداردها و مشخصات فنی در اختیار کارفرما و مهندس مشاور قرار می‌گیرد.
کیانپور با بیان اینکه شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک به‌عنوان مجموعه‌ای دانش‌بنیان از دانش فنی انباشته و ظرفیت تخصصی قابل توجهی برخوردار است، افزود: این شرکت آمادگی دارد خدمات فنی و مهندسی خود را در اختیار کارفرمایان، مجریان طرح‌های منطقه آزاد چابهار و سایر پروژه‌های توسعه‌ای منطقه مکران قرار دهد تا اجرای طرح‌ها با اتکا به مطالعات دقیق و متناسب با شرایط زمین‌شناسی و ژئوتکنیکی منطقه انجام شود.
وی تأکید کرد: طراحی و اجرای طرح‌های توسعه‌ای باید با استفاده از دانش مهندسان مشاور ذی‌صلاح و بر اساس شرایط واقعی هر منطقه صورت گیرد. همچنین تداوم پروژه‌های بزرگ مکران در افق ۳۰ ساله، علاوه بر مطالعات فنی، به تأمین منابع مالی و استفاده مؤثر از ظرفیت بخش خصوصی وابسته است و تقویت مشارکت این بخش می‌تواند به پیشبرد برنامه‌های توسعه‌ای مناطق ساحلی کمک کند.
مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک در پاسخ به پرسشی درباره سابقه مطالعات این شرکت در منطقه مکران نیز گفت: این مجموعه در قالب پروژه‌های موردی و در صورت درخواست سازمان بنادر و دریانوردی یا شرکت‌های صنعتی و سایر کارفرمایان، مطالعات و خدمات مورد نیاز را در محل پروژه انجام می‌دهد.
آمادگی برای آموزش و ارتقای دانش فنی مهندسان دستگاه‌های اجرایی
کیانپور در بخش دیگری از این نشست، با اعلام آمادگی شرکت برای برگزاری دوره‌های آموزشی ویژه دستگاه‌های اجرایی و مهندسان استان‌ها، گفت: این مجموعه آمادگی دارد در حوزه‌های مرتبط با نظارت، آزمایشگاه، مکانیک خاک و آزمایش‌های غیرمخرب، برنامه‌های آموزشی و تخصصی مورد نیاز دستگاه‌های اجرایی را برگزار کند.
تضمین کیفیت؛ راهکار افزایش دوام راه‌ها و کاهش تخلفات اجرایی
مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک در پاسخ به پرسشی درباره عوامل مؤثر بر کیفیت و دوام راه‌ها، با اشاره به نقش طراحی اولیه و نحوه بهره‌برداری از زیرساخت‌ها، اظهار کرد: کیفیت راه از مرحله مطالعات و طراحی آغاز می‌شود و باید در طراحی، شرایط اقلیمی و محیطی منطقه مورد توجه قرار گیرد. پس از آن نیز اجرای صحیح لایه‌های مختلف راه، از جمله لایه‌های اساس و زیر اساس و آسفالت، اهمیت دارد.
وی افزود: در کنار کیفیت طراحی و اجرا، نحوه بهره‌برداری از راه نیز بر دوام آن تأثیرگذار است. تردد بارهای بیش از ظرفیت استاندارد و اعمال تنش اضافی به روسازی، می‌تواند به ساختار راه آسیب وارد کند و عمر مفید آن را کاهش دهد.
کیانپور با تأکید دوباره بر ضرورت حرکت از کنترل کیفیت به تضمین کیفیت گفت: یکی از راهکارهای مؤثر این است که ظرفیت شرکت‌های بیمه در فرآیند اجرای پروژه‌ها به کار گرفته شود و پیمانکار از ابتدای کار، مسئولیت کیفیت محصول نهایی و نگهداری آن را برای دوره‌ای مشخص بر عهده بگیرد.
وی ادامه داد: در چنین مدلی، پیمانکار باید در قبال کیفیت و دوام پروژه پاسخ‌گو باشد و برای عمل به تعهدات خود، از مشاوران متخصص، مصالح استاندارد و متناسب با شرایط منطقه و تجهیزات مناسب استفاده کند. برای مثال، در اجرای راه باید نوع و کیفیت مصالح سنگی، مصالح آهکی، میزان چسبندگی و سایر ویژگی‌های فنی با دقت انتخاب شود؛ زیرا پیمانکار در صورت پذیرش مسئولیت تضمین کیفیت، نمی‌تواند صرفاً به اجرای ظاهری پروژه اکتفا کند.
وی خاطرنشان کرد: اجرای این رویکرد می‌تواند به خروج عوامل غیرمتخصص از بازار و تقویت حضور مجموعه‌های توانمند منجر شود و در نهایت، کیفیت و دوام پروژه‌های عمرانی کشور را افزایش دهد.