به گزارش پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی از شرکت بازآفرینی شهری ایران، فریدون بابایی اقدم عضو هیاتمدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران گفت: سیزدهمین مجمع جهانی شهری WUF-13 که هفته گذشته (۲۷ اردیبهشت تا ۱ خرداد ۱۴۰۵) به میزبانی باکو و زیر نظر مستقیم دفتر اسکان بشر سازمان ملل متحد برگزار شد، فراتر از یک گردهمایی تشریفاتی، به بستری برای انتقال تکنولوژی مدیریتی در حوزه سکونتگاههای انسانی بدل شد.
او افزود: این مجمع که هر دو سال یکبار با حضور سران کشورها، نخبگان دانشگاهی و سازمانهای مردمنهاد تشکیل میشود، در این دوره میزبان هیاتی جامع از ایران بود.در این سفر، نمایندگانی از شرکت بازآفرینی شهری ایران، معاونت معماری و شهرسازی وزارت راه، مسئولان بنیاد مسکن و نمایندگان مدیریت شهری هرمزگان و میناب، با رویکردی عملیاتی به واکاوی الگوهایی پرداختند که میتواند چالش «بافتهای فرسوده» در ایران را از یک تهدید امنیتی و زیستی به یک فرصت اقتصادی تبدیل کند.
کالبدشکافی «آغشهر»؛ مهندسی معکوس آلودگی به ارزش افزوده
عضو هیاتمدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران، در تحلیل اختصاصی خود از بازدید میدانی پروژه «شهر سیاه به شهر سفید» این طرح را یکی از موفقترین نمونههای بازآفرینی اراضی قهوهای در جهان برشمرد. این محدوده ۶۵۰ هکتاری که بیش از یک قرن انبار نفت و کانون آلودگی باکو بود، با یک استراتژی ۱۰ مرحلهای از سال ۲۰۱۱ وارد فاز اجرایی شد. اما نکته استراتژیک اینکه تبدیل این منطقه به ۱۰ ناحیه مدرن با ارزش افزوده بسیار بالا، نشان داد که بازآفرینی سکونتگاههای غیررسمی پیرامون صنایع، نیازمند «طرح جامع » و تبدیل تهدید زیستمحیطی به قطب جذابیت است.
عبور از گرههای حقوقی در تجربه «سووتسکی»
بابایی اقدم گفت: دومین ایستگاه بازدید، محله تاریخی «سووتسکی» (شورویها) بود. محلهای با قدمت چند صد سال که با معضل تراکم مفرط و فرسودگی دستوپنجه نرم میکرد. هیات ایرانی در این بازدید، فرآیند تبدیل بیش از ۶۰ هکتار از بافت مسکونی به پارک، فضای سبز و شریانهای مواصلاتی را بررسی کرد.
باباییاقدم تاکید کرد که برخلاف ایران که پروژههای بازآفرینی در پیچخم «مصالحه با مالکان» و «هزینههای گزاف تملک» متوقف میشوند، باکو با استفاده از مدلهای نوین توافق و اولویتبخشی به سرانههای عمومی، توانسته است کیفیت زیستپذیری را در قلب بافت تاریخی جهش دهد.
نهادسازی اجتماعی؛ در آستانه تشکیل «فدراسیون حاشیهنشینان ایران»
بابایی اقدم اظهار کرد: یکی از مهمترین دستاوردهای غیرفیزیکی این نشست، ورود ایران به شبکه جهانی «سازمانهای اجتماعمحور» بود. این سازمان که مرکزیت آن در آفریقای جنوبی است، به دنبال توانمندسازی ساکنان مناطق حاشیه از طریق مشارکت مستقیم خود آنهاست. که مقرر شد با دعوت از اعضای این سازمان به تهران، ایران به عنوان سی و پنجمین عضو رسمی، «فدراسیون حاشیهنشینان ایران» را تشکیل دهد تا ساکنان این مناطق به عنوان ذینفعان اصلی، در فرآیند نوسازی مشارکت فعال داشته باشند.
بازآفرینی در چهار جبهه؛ از قیر رایگان تا بستههای تشویقی
عضو هیاتمدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران ضمن تشریح استراتژیهای جدید این شرکت، نوسازی و ایمنسازی شهری را در چهار جبهه عملیاتی تبیین کرد. در محور نخست که به بافتهای فرسوده اختصاص دارد، تمرکز اصلی بر اجرای «بستههای تشویقی شهرسازی» معطوف شده است؛ مشوقهایی که با هدف جلب مشارکت حداکثری مردم، قابلیت بومیسازی متناسب با شرایط هر استان را دارا هستند.
در جبهه دوم، مقابله با مخاطرات در پهنههای پرخطر شهری در دستور کار قرار گرفته است که در آن، صیانت از جان شهروندان از مسیر توانمندسازی آغاز شده و در صورت نیاز با اجرای طرحهای اسکان مجدد به سرانجام میرسد. همچنین در حوزه بافتهای تاریخی، استراتژی شرکت بر صیانت از هویت معماری و شهری استوار است که این مهم از طریق تعامل نظاممند میان شهرداریها، میراث فرهنگی و شرکت بازآفرینی شهری دنبال میشود.
در نهایت، ساماندهی سکونتگاههای غیررسمی به عنوان چهارمین رکن این برنامه با محوریت ارتقای خدمات زیربنایی و پیشگیری از گسترش فقر شهری پیگیری میشود. اختصاص قیر رایگان جهت بهسازی معابر این مناطق از جمله ابزارهای حمایتی است که در کنار توسعه زیرساختها برای بهبود کیفیت زندگی در این محلات پیشبینی شده است.
تغییر در معماری توزیع منابع؛ نهضت آسفالت معابر خاکی
بابایی اقدم در پایان تصریح کرد: تحول در مدل توزیع «قیر رایگان» به عنوان اهرم اجرایی نوسازی مطرح شده است . طبق مدل جدید، قیر نه به صورت کلی، بلکه مستقیماً بر اساس متراژ معابر خاکی اعلامی توسط شهرداریها تخصیص مییابد. در حالی که کل تخصیص قیر آذربایجان غربی در سال ۱۴۰۳ حدود ۲۶۰۰ تن بود، تنها در یک سال اخیر و با مدل جدید، برای دو شهر این استان ۳ هزار تن قیر رایگان تخصیص یافته است که نشاندهنده اثربخشی این تغییر رویکرد در پاکسازی چهره فقر از معابر شهری است.
حضور ایران در WUF-13 باکو، پیامی روشن برای مدیریت شهری در داخل کشور داشت: بازآفرینی شهری آمیزهای از «دیپلماسی، مشارکت اجتماعی و جسارت در بازتعریف کاربریهای شهری» است. تجربه تبدیل «سیاهشهر» به «شهر سفید»، اکنون به عنوان یک الگوی دستیافتنی روی میز است.