به گزارش پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، طرح جامع جدید اصفهان با مشارکت مستقیم حدود ۴ هزار نفر و مشارکت غیرمستقیم بیش از ۲ هزار نفر از شهروندان، نخبگان دانشگاهی و حرفهای و خبرگان سازمانی تهیه شده است؛ رویکردی که تلاش دارد برنامهریزی شهری را از یک فرآیند صرفاً کارشناسی به گفتوگویی میان مدیریت شهری، جامعه و ذینفعان توسعه تبدیل کند.
وقتی قرار است برای آینده شهری با قدمت، اهمیت و پیچیدگی اصفهان برنامهریزی شود، نمیتوان آینده آن را صرفاً پشت میزهای کارشناسی ترسیم کرد. شهری که همزمان با مسائل پیچیدهای همچون آب و زایندهرود، فرونشست، محیطزیست، حملونقل، اقتصاد، هویت تاریخی و توسعه پیرامونی مواجه است، نیازمند آن است که صدای گروههای مختلف در فرآیند تصمیمگیری درباره آینده آن شنیده شود.
طرح جامع جدید اصفهان در چارچوب رویکرد نوین تهیه طرحهای جامع شهری تلاش کرده است این فاصله را کاهش دهد و دیدگاه گروههایی را که بهطور مستقیم یا غیرمستقیم با آینده شهر ارتباط دارند، وارد فرآیند برنامهریزی کند.
حاصل این رویکرد، مشارکت مستقیم حدود ۴ هزار نفر و مشارکت غیرمستقیم بیش از ۲ هزار نفر در تدوین چشمانداز اصفهان ۱۴۲۰ بوده است.
از «طرح برای شهر» به «طرح با شهر»
یکی از ویژگیهای رویکرد جدید تهیه طرحهای جامع شهری، تأکید همزمان بر مشارکت، مسألهمحوری و زمینهگرایی است؛ موضوعی که غلامرضا کاظمیان، دبیر شورایعالی شهرسازی و معماری ایران نیز بر آن تأکید کرده است.
در این نگاه، طرح جامع صرفاً مجموعهای از نقشهها، کاربریها و ضوابط برای مدیریت آینده شهر نیست؛ بلکه باید مسائل واقعی شهر را شناسایی و با توجه به شرایط بومی، فرهنگی، محیطزیستی و اقلیمی، برای آنها راهحل ارائه کند.
برای رسیدن به چنین تصویری، شناخت نگاه کسانی که در شهر زندگی میکنند، در آن فعالیت دارند، درباره آن پژوهش میکنند یا در مدیریت و توسعه آن نقش دارند، اهمیت پیدا میکند.
به همین دلیل، مشارکت در طرح جامع اصفهان صرفاً به معنای دریافت نظر شهروندان درباره یک موضوع مشخص نبوده، بلکه تلاش شده است دیدگاه گروههای مختلف در شناخت مسائل و ترسیم آینده مطلوب شهر وارد فرآیند برنامهریزی شود.
۴ هزار نفر در ترسیم چشمانداز اصفهان ۱۴۲۰
بر اساس سند تهیهشده توسط مشاور طرح، در فرآیند تدوین چشمانداز اصفهان ۱۴۲۰، حدود ۴ هزار نفر به صورت مستقیم و بیش از ۲ هزار نفر به صورت غیرمستقیم مشارکت داشتهاند.
این مشارکت طیفهای مختلفی را شامل شده است؛ از شهروندان و نخبگان دانشگاهی و حرفهای گرفته تا خبرگان سازمانی و سایر ذینفعان و کنشگران شهری.
هدف از این فرآیند، استفاده از دیدگاهها و برداشتهای گروههای مختلف برای شناخت دقیقتر مسائل، ظرفیتها و نیازهای اصفهان و در نهایت ترسیم تصویری از آینده مطلوب شهر بوده است.
شورای راهبری؛ یکی از مسیرهای مشارکت
مشارکت در تهیه طرح جامع جدید اصفهان به یک مرحله یا یک شیوه خاص محدود نشده است.
در فرآیند تهیه طرح، شورای راهبری، جلسات مشارکتی مستقیم و غیرمستقیم و نظرسنجیهای مجازی به عنوان بسترهای دریافت دیدگاهها مورد استفاده قرار گرفتهاند تا نظرات گروههای مختلف در مراحل گوناگون فرآیند تهیه طرح جمعآوری و مورد توجه قرار گیرد.
به گفته کاظمیان، تقریباً تمام ذینفعان و کنشگران شهری اصفهان در قالب شورای راهبری، جلسات مشارکتی مستقیم و غیرمستقیم و نظرسنجیهای مجازی در تهیه طرح حضور داشتهاند.
این شیوه تلاش میکند مشارکت را از یک مرحله تشریفاتی جدا کرده و آن را به بخشی از فرآیند شناخت و تصمیمگیری درباره آینده شهر تبدیل کند.
وقتی آینده شهر فقط از نگاه کارشناسان تعریف نمیشود
برنامهریزی شهری، بهویژه در شهری مانند اصفهان، با طیف گستردهای از منافع، نیازها و دغدغهها روبهرو است.
شهروندان، مدیریت شهری، بخش خصوصی، دستگاههای دولتی و عمومی، دانشگاهیان و متخصصان، هر یک از زاویهای متفاوت به مسائل شهر نگاه میکنند. قرار گرفتن این دیدگاهها در کنار یکدیگر میتواند تصویر جامعتری از مشکلات و ظرفیتهای اصفهان ارائه دهد.
در فرآیند تهیه طرح جامع جدید، این مشارکتها در شکلگیری چشماندازی نقش داشتهاند که موضوعاتی مانند آب و زایندهرود، کیفیت زندگی، محیطزیست، حملونقل، گردشگری، اقتصاد دانشبنیان، هویت تاریخی و ارتباط شهر با سکونتگاههای پیرامونی را در کنار یکدیگر قرار داده است.ژ
به این ترتیب، چشمانداز اصفهان ۱۴۲۰ تنها بر یک بعد از توسعه شهر متمرکز نیست و تلاش میکند آینده اصفهان را در مجموعهای از ابعاد اقتصادی، اجتماعی، محیطزیستی و فضایی تعریف کند.
مشارکت؛ برای شناخت مسأله، نه فقط جمعآوری نظر
اهمیت این مشارکت صرفاً در تعداد افرادی که در فرآیند حضور داشتهاند خلاصه نمیشود.
آنچه در رویکرد جدید اهمیت دارد، استفاده از مشارکت برای شناخت مسائل، ظرفیتها و مطلوبیتهای شهر و تبدیل آنها به مبنایی برای تصمیمگیری درباره آینده است. به این ترتیب، مشارکت بخشی از فرآیند برنامهریزی است، نه اقدامی جدا از آن.
در مورد اصفهان، این فرآیند به شکلگیری چشماندازی منجر شده که در آن شهروندمداری، کیفیت زندگی، محیط زیست، آب، حملونقل، اقتصاد و هویت شهری در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند.
آیندهای که باید میان گروههای مختلف شهر مشترک باشد
یکی از دشوارترین بخشهای برنامهریزی برای آینده شهر، ایجاد تعادل میان نیازها و منافع گروههای مختلف است.
هر گروه از ذینفعان ممکن است اولویتها و برداشت متفاوتی از آینده مطلوب اصفهان داشته باشد. مشارکت گسترده میتواند به شناخت بهتر این تفاوتها و شکلگیری درک مشترکتری از آینده شهر کمک کند.
در طرح جامع جدید اصفهان، این رویکرد در نهایت به ترسیم چشماندازی برای سال ۱۴۲۰ منجر شده که تلاش دارد مجموعهای از ابعاد اقتصادی، اجتماعی، محیطزیستی و فضایی شهر را در کنار یکدیگر ببیند.
از مشارکت امروز تا اصفهان ۱۴۲۰
طرح جامع اصفهان پس از نزدیک به چهار دهه در شرایطی وارد مرحله تصویب شد که فرآیند تهیه آن تلاش کرده بود دیدگاه گروههای مختلف شهر را در خود جای دهد.
۴ هزار مشارکت مستقیم و بیش از ۲ هزار مشارکت غیرمستقیم، در کنار جلسات شورای راهبری، نشستهای مشارکتی و نظرسنجیهای مجازی، بخشی از فرآیندی است که برای ترسیم آینده اصفهان طی شده است.
اکنون این مشارکتها در قالب یک سند توسعه شهری، چشماندازی را برای اصفهان ۱۴۲۰ پیش روی تصمیمگیران قرار دادهاند؛ چشماندازی که قرار است مسیر توسعه شهر را در سالهای آینده هدایت کند.
اما آزمون اصلی این مشارکتها از اینجا آغاز میشود؛ جایی که ایدهها و دیدگاههای جمعآوریشده باید در قالب سیاستها و برنامههایی خود را در زندگی روزمره شهروندان نشان دهند.
اگر قرار است کیفیت زندگی در اصفهان ۱۴۲۰ ارتقا پیدا کند، این تغییر باید در تجربه روزانه شهروندان قابل مشاهده باشد؛ از فاصله خانه تا محل کار و خدمات گرفته تا نحوه دسترسی به حملونقل، فضای سبز و امکانات شهری.
در قسمت پنجم پرونده «اصفهان ۱۴۲۰» با عنوان «شهر ۱۵ دقیقهای؛ وقتی کیفیت زندگی به دسترسی گره میخورد»، الگوی فضایی اصفهان آینده و تلاش طرح جامع برای نزدیکتر شدن خدمات و امکانات شهری به شهروندان بررسی خواهد شد.