به گزارش پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، جلسه راهبری بررسی مطالعات بخش نخست «طرح ویژه حفاظت و احیای بافت تاریخی- فرهنگی شهر قزوین» روز ۲۱ مهرماه ۱۴۰۵ به میزبانی سیداحمد حسینی‌نیا، مدیرکل دفتر ترویج معماری، طراحی شهری و بافت‌های واجد ارزش و با حضور معاون شهرسازی و معماری و رئیس اداره طرح‌های کالبدی اداره کل راه و شهرسازی استان قزوین، معاون شهرسازی و معماری و رئیس اداره طرح‌های توسعه اجرایی شهرداری قزوین، و نماینده اداره کل میراث فرهنگی استان، برگزار شد.
بر اساس اعلام دفتر ترویج معماری، طراحی شهری و بافت‌های واجد ارزش، بافت تاریخی شهر قزوین با مساحت مصوب حدود ۵۲۴ هکتار، نزدیک به ۹ درصد از مساحت این شهر را در بر می‌گیرد و به‌عنوان یکی از کانون‌های مهم تاریخی، فرهنگی و هویتی شهر، واجد ارزش‌های برجسته معماری و شهرسازی است. پیوستگی نسبی ساختار بافت، حضور بناها و مجموعه‌های تاریخی ارزشمند، بازار و فضاهای عمومی تاریخی و استمرار فعالیت‌های سکونتی و اقتصادی، از مهم‌ترین ویژگی‌های این محدوده به شمار می‌رود.
این بافت افزون بر برخورداری از ارزش‌های کالبدی و میراثی، بخشی از حافظه جمعی و هویت تاریخی شهر قزوین را شکل می‌دهد. ازاین‌رو، حفاظت و احیای آن مستلزم رویکردی یکپارچه است که ضمن صیانت از ارزش‌های تاریخی و معماری، به ارتقای کیفیت زندگی، تقویت فعالیت‌های اجتماعی و اقتصادی و تداوم حضور ساکنان در محدوده تاریخی توجه داشته باشد.
قرارداد تهیه این طرح در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵، به کارفرمایی اداره کل راه و شهرسازی استان قزوین، به مشاور تهیه‌کننده طرح ابلاغ شد. از جمله اهداف کمی و کیفی طرح می‌توان به تأکید بر یکپارچگی بافت‌های شهری با لحاظ ویژگی‌های بافت تاریخی - فرهنگی، تهیه سندی پشتیبان برای حفاظت از بناهای موجود و فراهم‌کردن زمینه‌های حفاظت، احیا و بازآفرینی شهری در بافت‌های تاریخی - فرهنگی اشاره کرد.
همچنین جلوگیری از انجام مطالعات موازی در فرایند تصمیم‌سازی و تصویب طرح‌های مرتبط، تقویت مشارکت نهادهای محلی، ارتقای ظرفیت رقابت‌پذیری شهرها در زمینه صیانت از بافت‌های تاریخی ـ فرهنگی، توسعه آموزش‌های حرفه‌ای و دانشگاهی، حفاظت از ارزش‌های میراثی و تاریخی، تقویت هویت و فرهنگ تاریخی، پویایی اقتصادی و اجتماعی بافت و رونق ساخت‌وساز و مرمت در محدوده تاریخی، از دیگر اهداف این طرح به شمار می‌رود.
بافت تاریخی قزوین از ویژگی‌های مهمی همچون پیوستگی ساختاری و برخورداری از آثار تاریخی ارزشمند برخوردار است. بااین‌حال، هم‌پوشانی حدود ۸۰ درصدی محدوده بافت تاریخی با بافت فرسوده شهر، محدودیت بهره‌مندی از برخی مصوبات و اعتبارات مرتبط با بازسازی و احیای شهری و توجیه‌ناپذیری اقتصادی سرمایه‌گذاری در حوزه مسکن، با توجه به قیمت بالای زمین و محدودیت‌های تراکمی، از جمله چالش‌های شناسایی‌شده در این محدوده است. رفع این مسائل مستلزم هماهنگی میان سیاست‌های حفاظت از میراث تاریخی، ضوابط شهرسازی و معماری و سازوکارهای تأمین مالی و حمایت از نوسازی و مرمت است.
در این نشست، سید احمد حسینی‌نیا، مدیرکل دفتر ترویج معماری، طراحی شهری و بافت‌های واجد ارزش، بر ضرورت جلب مشارکت و بهره‌گیری از ظرفیت همه ذی‌نفعان و ذی‌نفوذان در فرایند تهیه و اجرای طرح تأکید کرد و گفت: باید بخشی‌نگری را کنار بگذاریم و با مشارکت و همکاری همه ذی‌نفعان و ذی‌نفوذان، برای حل مسائل بافت تاریخی به راهکارهای مشترک برسیم.
وی با تأکید بر ضرورت اتخاذ رویکردی مسئله‌محور در تدوین طرح افزود: در گام نخست، باید مسائل و مشکلات محدوده به‌صورت دقیق احصا شود و در گام بعدی، زمینه بازگرداندن سرزندگی و سکونت به بافت تاریخی فراهم شود.
به گفته حسینی نیا، کیفیت زندگی در بافت تاریخی در صدر اهداف این طرح قرار دارد و متناسب با آن، ایجاد مزیت برای احیا و ماندگاری سکونت در این محدوده از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
مدیرکل دفتر ترویج معماری، طراحی شهری و بافت‌های واجد ارزش با تاکید بر اینکه جریان زندگی هم اکنون در بافت تاریخی قزوین برقرار است، بر ضرورت بازگرداندن حیات اجتماعی به بافت تاریخی تاکید کرد: باید سرزندگی را به بافت بازگردانیم. به‌گونه‌ای که مردم آن را ترک نکنند و زمینه حضور مستمر ساکنان و تداوم فعالیت‌های شهری در آن فراهم شود.
بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، طرح پس از بررسی و تأیید در کمیته استانی شورای راهبری، با حضور نمایندگان استانداری، سازمان میراث فرهنگی، شهرداری قزوین، اداره کل راه و شهرسازی استان و انجمن‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد فعال در حوزه بافت تاریخی و باغستان‌های سنتی، در کمیته فنی سه شورای عالی شهرسازی و معماری بررسی خواهد شد و در نهایت، برای تصویب به شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ارائه می‌شود.