به گزارش پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، به نقل از مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، هجدهمین همایش ملی و نمایشگاه قیر، آسفالت و ماشینآلات از روز گذشته ۲۶ آبان ماه در مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی آغاز به کار کرد و به مدت ۳ روز تا ۲۸ آبان ماه ادامه دارد.
در افتتاحیه این همایش، جمعی از صاحبنظران و مسئولان به ایراد سخنرانی پرداختند. همچنین در این همایش، علاوه بر بررسی چالشهای فنی و ساختاری صنعت زیرساخت، از دستاوردهای فردی متخصصان نیز تجلیل شد و اصغر نادری به عنوان چهره برتر قیر و آسفالت کشور معرفی شد.
فریدون مقدسنژاد، رییس کمیته علمی همایش، ابتدا گزارشی از عملکرد مرکز تحقیقات و اقدامات انجام شده در حوزه راه و روسازی ارایه کرد. به روز رسانی نشریات و ضوابط فنی، توسعه نظام ارزیابی کارخانههای تولید قیر و آسفالت و بررسی وضعیت نگهداری راههای کشور از مهمترین محورهای این گزارش بود.

اقدامات فنی و پژوهشی مرکز تحقیقات در صنعت آسفالت
مقدسنژاد با اشاره به بازنگری نشریات فنی حوزه راهسازی و راهداری گفت: در سال گذشته، با مشارکت متخصصان و استادان این حوزه، بهروزرسانی اسناد فنی با هدف هماهنگی بیشتر با دستاوردهای روز و ایجاد وحدت رویه در فعالیتهای اجرایی دنبال شد. تدوین ضوابط مطالعات فرودگاهی و تهیه دستورالعمل استفاده از قیرها و آسفالتهای اصلاحشده نیز از دیگر پروژههای مرکز است که با هدف فراهم کردن مرجع فنی معتبر برای مشاوران و مجریان در دست اجرا قرار دارد.
ضرورت گذار از کنترل مقطعی به تضمین کیفیت در پروژههای آسفالتی
مجید کیانپور، مدیرعامل شرکت سهامی آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک، در هجدهمین همایش ملی و نمایشگاه قیر، آسفالت و ماشینآلات، با تأکید بر همین پیوستگی، خواستار تغییر رویکرد نظام فنی و اجرایی کشور از کنترل کیفیت مقطعی به تضمین کیفیت در تمام مراحل پروژههای راهسازی شد.
کیانپور توضیح داد: کیفیت روسازی راهها حاصل عملکرد یک حلقه از پروژه نیست و باید تمام عوامل مؤثر بر آن، از طراحی مهندسی و انتخاب مصالح تا حمل، پخش و اجرای آسفالت، در یک نظام یکپارچه ارزیابی شوند.
کیانپور با اشاره به اینکه کنترل کیفیت در کشور عمدتاً به شکل مقطعی و در قالب آزمایشهای حین اجرا انجام میشود، گفت: این رویکرد برای تضمین دوام روسازی کافی نیست.
به گفته وی، در نظام فعلی، بخش مهمی از مسئولیت کیفیت به پیمانکار واگذار میشود؛ درحالیکه عوامل متعددی از جمله کیفیت طراحی، طرح اختلاط، ماشینآلات، مهارت نیروی انسانی و شرایط اجرای پروژه بر نتیجه نهایی اثر میگذارند. از این رو، لازم است نظام فنی و اجرایی کشور از کنترل کیفیت مقطعی به سمت مدیریت فرایند و تضمین کیفیت حرکت کند.
مدیرعامل شرکت سهامی آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک با اشاره به نامناسب بودن وضعیت حدود ۲۵ درصد از راههای کشور، تأکید کرد: مشکلات شبکه راهها را نمیتوان تنها به کمبود منابع مالی نسبت داد.
به اعتقاد وی، ضعف در طراحی مهندسی، بیتوجهی به شرایط هیدرولوژیک و زهکشی، انتخاب نامناسب مصالح و اجرای غیراصولی نیز در کاهش عمر روسازی نقش دارند. برای نمونه، در مسیرهایی که شرایط اقلیمی در فاصلهای کوتاه تغییر میکند، نوع قیر و مشخصات فنی آسفالت باید متناسب با شرایط هر بخش انتخاب شود.
وی همچنین بر ضرورت تقویت شبکه آزمایشگاههای مرجع تأکید کرد و گفت: گواهینامههای دورهای بهتنهایی برای اطمینان از کیفیت محصولات و عملکرد کارخانههای آسفالت کافی نیستند. ایجاد شبکهای از آزمایشگاههای مرجع با مشارکت تولیدکنندگان قیر، کارخانههای آسفالت و پیمانکاران میتواند امکان ارزیابی مستمر محصولات را فراهم کند و زمینه رقابت بر پایه کیفیت را افزایش دهد.

کیانپور آموزش نیروی انسانی و ارتقای مهارت عوامل اجرایی را از دیگر الزامات بهبود کیفیت دانست و با اشاره به فاصله میان دانش دانشگاهی و اجرای پروژهها، بر نقش نیروهای فنی و تکنسینهای ماهر در انتقال فناوری به کارگاهها تأکید کرد. همچنین نوسازی ماشینآلات و فراهم کردن امکان استفاده پیمانکاران از تجهیزات جدید، از جمله ماشینآلات دستدوم با عمر کارکرد محدود، میتواند به بهبود کیفیت عملیات اجرایی کمک کند.
مدیرعامل شرکت سهامی آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک در ادامه، استفاده گستردهتر از فناوریهای نوین بازیافت آسفالت را ضروری دانست.
وی با اشاره به حجم بالای آسفالت تراشیدهشده در پروژههای راهسازی و استفاده محدود از آن، پیشنهاد کرد فناوری بازیافت گرم در محل پروژه مورد توجه بیشتری قرار گیرد. در این روش، آسفالت موجود پس از پیشگرمایش و آمادهسازی، در همان محل بازیافت و دوباره در روسازی استفاده میشود.
به گفته وی، توسعه این فناوری با کاهش اتلاف مصالح و منابع، میتواند هزینههای نگهداری راهها را نیز کاهش دهد.
کیانپور در بخش دیگری از سخنان خود به ضرورت بازنگری در شیوه اجرای ضابطه ۷۷۳ اشاره کرد و خواستار آن شد که این ضابطه به جای تأکید صرف بر جریمه و برخورد با پیمانکار، به ابزاری برای ارتقای کیفیت و مشارکت در حل مشکلات فنی تبدیل شود.
وی پیشنهاد کرد: پیمانکاران با پذیرش مسئولیت طراحی و اجرای روکش آسفالتی و تعهد به تضمین کیفیت آن در یک دوره مشخص، ارزیابی شوند و نظارت عالیه نیز بر روند اجرای پروژه استمرار داشته باشد.
وی حفظ سرمایههای زیرساختی کشور را نیازمند همکاری همه بخشهای زنجیره اجرای پروژه دانست و تأکید کرد: تولیدکنندگان مصالح، پیمانکاران، مشاوران، آزمایشگاهها و دستگاههای اجرایی باید در قبال کیفیت محصول نهایی مسئولیت مشترک داشته باشند. افزایش عمر مفید راهها و کاهش هزینههای نگهداری، با اصلاح فرایندهای طراحی و اجرا، توسعه تضمین کیفیت و استفاده مؤثرتر از فناوریهای روز امکانپذیر خواهد بود.

اعتماد، مهارت و مدیریت سه راهکار ارتقای کیفیت راهها
علیرضا توتونچی، معاون امور نظام فنی و اجرایی سازمان برنامه و بودجه کشور، طولانیشدن زمان اجرای پروژهها، کمبود مهارت نیروی انسانی و پیچیدگی مقررات را از عوامل مؤثر بر کیفیت پروژههای عمرانی دانست.
توتونچی با اشاره به اینکه هدف توسعه، ارتقای رفاه، آسایش و کرامت مردم است، گفت: منابع کشور محدوداند و زمان نیز یکی از مهمترین این منابع به شمار میرود.
به گفته او، درحالیکه اجرای بسیاری از پروژهها در کشورهای دیگر دو تا سه سال زمان میبرد، برخی پروژهها در ایران پنج، ۱۰ یا حتی ۱۸ سال طول میکشند. این تأخیرها علاوه بر افزایش هزینهها، بهرهمندی مردم از خدمات و زیرساختها را به تعویق میاندازد.

ضرورت تحول در نظام نگهداری و مدیریت راههای کشور
حسن جهانیان، معاون راهداری سازمان راهداری و حملونقل جادهای، بر ضرورت حرکت از نگهداری سنتی و واکنشی به سمت مدیریت پیشگیرانه و دادهمحور راهها تأکید کرد. وی نگهداری شبکه راههای کشور را از الزامات حفاظت از سرمایههای ملی و ارتقای ایمنی سفر دانست.
جهانیان با اشاره به گستردگی شبکه راههای کشور و طول بیش از ۳۰۰ هزار کیلومتری آن، نگهداری و بهسازی این شبکه را عاملی مؤثر بر بهرهوری اقتصادی، ایمنی و کیفیت خدمات عمومی معرفی کرد.
وی با بیان اینکه هزینه پیشگیری از خرابی راهها در بسیاری از موارد کمتر از هزینه تعمیر و بازسازی است، بر ضرورت تخصیص منابع بر پایه شناخت وضعیت مسیرها، پیشبینی خرابیها و اولویتبندی علمی پروژهها تأکید کرد.
به گفته وی، سازمان راهداری توسعه سامانههای مدیریت وضعیت راهها، مدیریت ایمنی و کنترل پروژه را با هدف بهبود تصمیمگیری و نظارت دنبال میکند. هدف از این اقدامات، استفاده مؤثر از اطلاعات موجود و دستیابی به تصمیمهای دقیقتر، مداخله بهموقع و ارزیابی عملکرد پروژههاست.

بحران تامین قیر و فرسودگی ماشن آلات زیرساختی
بابک فرخو، مدیر گروه راه و راهآهن جامعه مهندسان مشاور، با اشاره به چالشهای جدی پیش روی پروژههای زیرساختی کشور، از بحران عدم پایداری عرضه قیر، فرسودگی تجهیزات و نیاز مبرم به اصلاح بخشنامههای اجرایی خبر داد.
فرخو در این مراسم با اشاره به جایگاه جامعه مهندسان مشاور و فعالیت گسترده آن در ۲۰ گروه تخصصی، بر اهمیت نقش این تشکل در نظارت بر پروژههای راه و راهآهن تأکید کرد و سه بحران اصلی در این حوزه را شامل تامین و کیفیت قیر، تجهیزات و ماشینآلات و بخشنامه جرائم آسفالت عنوان کرد.
فرخو در بررسی چالشهای حوزه آسفالت، ناپایداری عرضه قیر را عامل اصلی توقف پروژهها و افزایش هزینههای غیرمستقیم دانست.

هدایت توان پژوهشی کشور به سمت حل مسائل واقعی صنعت و جامعه
مهدی ابطحی، معاون پژوهشی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با تشریح ساختارهای جدید پژوهشی و فناورانه کشور، بر ضرورت بازنگری در ساختارهای سنتی پژوهش، شناسایی ظرفیتهای علمی دانشگاهها و هدایت توان پژوهشی کشور به سمت حل مسائل واقعی صنعت و جامعه تأکید کرد.
وی با اشاره به ساختارهای پژوهشی موجود توضیح داد: ساختارهای پژوهشی کشور در گذشته عمدتاً بر اساس الگوهای اداری و آموزشی شکل گرفتهاند و در بسیاری از موارد، تجمیع افراد و گروههای علمی بدون توجه کافی به مأموریت و خروجی مشخص، مبنای تشکیل مراکز و پژوهشکدهها بوده است؛ در حالی که ساختارهای فناورانه از پویایی بیشتری برخوردارند و بر اساس میزان موفقیت و دستیابی به خروجی، مسیر رشد خود را طی میکنند.