گفتگوی پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی با احمد رجايي  معاون امور تعاون اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعي خراسان رضوي درباره مسئله حاشیه نشینی و توانمندسازی ساکنان سکونتگاه‌های غیررسمی را بخوانید.

کميته اقتصادي ستاد توانمندسازي سکونتگاه‌هاي غيررسمي خراسان رضوي چه اقداماتي براي ساماندهي مناطق هدف انجام داده است؟

ستاد توانمندسازي سکونتگاه‌هاي غيررسمي در استان خراسان رضوي‌ زير نظر استانداري در حال فعاليت است و دبير کميته توانمندسازي اقتصادي نيز با اداره کل کار و رفاه اجتماعي کار مي‌کند. اغلب بحث آموزش در اين جلسات پيگيري مي‌شود تا منابع از طريق اعتبارات جاري و اعتبارات ويژه سکونتگاه‌ها تخصيص يابد و در راستاي اهداف تعيين شده هزينه شود. ساکنان سکونتگاه‌هاي غيررسمي افرادي‌اند که در شهر و ديار خود نتوانستند از نظر مالي دوام بياورند و از سوي ديگر به دليل محدوديت‌هاي اقتصادي‌ نمي‌توانستند در داخل کلانشهر مشهد خانه‌اي فراهم کنند بنابراين در حاشيه مستقر شدند و به طور غير مجاز خانه ساختند. اين حاشيه‌نشيني از ابعاد امنيتي، اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و بهداشتي مشکلاتي را براي شهر ايجاد مي‌کند زيرا اين افراد به درآمد مناسبي در شهر خود دست پيدا نکردند، يعني استقرار آن‌ها در سکونتگاه‌هاي غير رسمي به اميد درآمد بالاتر صورت گرفت. حال آنکه خيلي از ساکنان سکونتگاه‌هاي غيررسمي کار ثابتي ندارند، هنگامي که کار ثابت وجود نداشته باشد معيشت به خطر مي‌افتد و افراد در اين زمان مجبور به کارهايي مي‌شوند که حتي مورد تاييد خودشان هم نيست. در کميته اقتصادي توانمندسازي سکونتگاه‌هاي غيررسمي خراسان رضوي سعي کرديم از هر خانوار دست‌کم يک نفر را به لحاظ اقتصادي توانمند سازيم که آن خانوارها حداقل معيشت را داشته باشند تا بهانه‌اي براي مشکلات فرهنگي، امنيتي و بهداشتي جامعه پيش نيايد البته حجم کار در اين حوزه بسيار زياد است.

چه اقداماتي براي تحقق اين هدف انجام شد؟

صندوق مهر امام رضا﴿ع﴾، اداره بهزيستي، کميته امداد، شهرداري، اداره کل راه و شهرسازي و شرکت عمران و مسکن‌سازان از جمله اعضاي اين کميته اقتصادي‌اند. از جمله اقدامات انجام شده در اين حوزه، آشنايي ساکنان سکونتگاه‌هاي غير رسمي با فعاليت‌هاي اقتصادي است. اين فعاليت‌ها شامل کلاس‌هاي کارآفريني، بازاريابي٬ مديريت، تکنيک‌هاي توليد فروش، فرش‌بافي، آشنايي با مشاغل خانگي و آموزش‌هاي مهارتي و فني مي‌شود. همچنين در اين کميته موضوع معرفي افراد آموزش‌ديده به صندوق مهر امام رضا(ع) مطرح شد تا از اعتبارات اداره کل تعاون هم براي توانمندسازي ساکنان سکونتگاه‌هاي غير رسمي استفاده شود. بحث مشاغل خانگي در گروه هدف شناسايي و مقرر شد 330 نفر از ساکنان سکونتگاه‌هاي غير رسمي استان خراسان رضوي براي آموزش مشاغل خانگي به کميته امداد امام خميني﴿ره﴾ معرفي شوند تا مجوزهاي لازم را تهيه کنند. کميته امداد امام خميني﴿ره﴾ هم زمينه کارآفريني براي 600 نفر از ساکنان اين سکونتگاه‌ها را فراهم خواهد کرد. در حوزه توانمندسازي ساکنان سکونتگاه‌هاي غير رسمي، بسيج سازندگي استان نيز اعلام آمادگي کرد تا امکاناتي را براي ساکنان اين محلات فراهم کند و اقدامات پيشنهادي بسيج سازندگي در حوزه احداث مدرسه و مجتمع‌هاي فرهنگي است. بحث‌هاي خدماتي در محلات را معمولا شهرداري‌ها انجام مي‌دهند اما قرار شد اين خدمات به ساکنان سکونتگاه‌ها واگذار شود که ما پيشنهاد واگذاري خدمات به افراد را در قالب تشکل‌هاي تعاوني‌ ارايه کرديم تا ضمن انجام خدمات، چارچوب حقوقي براي آن‌ها وجود داشته باشد. سازمان بهزيستي نيز موظف است که براي 180 نفر کلاس‌هاي مشاوره برگزار کند و در مشاغل خانگي 212 نفر و در مشاغل خرد هم  130 نفر را به بانک‌ها معرفي کند تا آنها از تسهيلات در نظر گرفته شده استفاده کنند. به 15 نفر از ساکنان اين محلات نيز تسهيلات اشتغال‌زايي پرداخته مي‌شود. البته کميته امداد امام خميني(ره) 567 فقره تسهيلات اشتغال قرض‌الحسنه را پرداخته کرده است و 1200 نفر از مددجويان تحت آموزش‌هاي فني حرفه‌اي قرار گرفتند تا با مهارت‌هاي مختلف آشنا شوند. اقدام ديگر کميته امداد اين بود که در شهرستان مشهد افراد متقاضي مشاغل خانگي را در محلات هدف شناسايي و معرفي کرد.

سازمان‌هاي مردم نهاد در اين فرايند چقدر نقش دارند؟

اقدام مهم کميته اقتصادي هماهنگي با NGOهاي کسب و کار استان خراسان رضوي بود که به دنبال آن NGOها اعلام آمادگي کردند که مي‌توانند در زمينه‌هاي طلا و جواهرسازي و توليد کيف و کفش آموزش دهند. اين آموزش‌ها به طور رايگان در اختيار ساکنان قرار گرفت و در قبال آن بحث اقتصادي محصولات و توليدات NGOها مطرح بود. جهاد کشاورزي هم براي کارآفريني ساکنان سکونتگاه‌هاي غير رسمي خراسان رضوي به دنبال گسترش طرح‌هاي کوچکي که آلودگي محيط زيست ندارد مانند پرورش قارچ‌هاي صدفي و بلدرچين است. هدف جهاد کشاورزي از اين اقدام آموزش در محيط کوچک با حداقل‌ امکانات است. ضمن اين‌که معتقديم توانمندسازي اقتصادي ساکنان سکونتگاه‌هاي غير رسمي با کاهش جرائم ارتباط مستقيمي دارد.

اين کميته براي نظارت بر عملکرد و ارايه بهتر خدمات اجتماعي در ايجاد زمينه اقتصادي چه پيشنهادهايي را عرضه کرده است؟

ايجاد شهرداري مستقل در سکونتگاه‌هاي غيررسمي، ايجاد خانه محله به عنوان حلقه ارتباط جامعه هدف با NGOها، بازارچه فصلي يا محلي براي عرضه محصولات و توليدات ساکنان سکونتگاه‌هاي غير رسمي از جمله پيشنهادهاي کميته اقتصادي براي ارايه خدمات بهتر و استفاده از توان و نيروي انساني آموزش‌ديده سکونتگاه‌هاي غير رسمي به شمار مي‌آيد. البته تصويب اين پيشنهادها زمان‌بر است و سرنوشت‌ آن‌ها در جلسات آتي کميته توانمندسازي ساکنان سکونتگاه‌هاي غير رسمي مشخص مي‌شود.