به گزارش پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی(سیستان و بلوچستان)، مسکن در سیستان و بلوچستان تنها یک نیاز اساسی خانوار و یک مطالبه اجتماعی نیست، بلکه یکی از مهم‌ترین پیشران‌های توسعه اقتصادی، ایجاد اشتغال، رونق بخش تولید و افزایش رفاه عمومی به‌شمار می‌رود؛ موضوعی که در سال‌های اخیر با اجرای طرح نهضت ملی مسکن و اقدامات دولت چهاردهم ابعاد گسترده‌تری پیدا کرده است.
تأمین زمین، صدور پروانه‌های ساختمانی، پیشرفت عملیات اجرایی، افزایش اشتغال و پرداخت تسهیلات بانکی، مجموعه‌ای از اقدامات به‌هم‌پیوسته‌ای است که نشان می‌دهد سیاست مسکن در این استان صرفاً به ساخت واحدهای مسکونی محدود نمانده و به یک برنامه چندبعدی برای تحرک‌بخشی به اقتصاد منطقه تبدیل شده است.
در دوره چهار ساله اجرای طرح، تعهد سیستان و بلوچستان برای تأمین زمین مورد نیاز جهت احداث ۱۴۲ هزار و ۲۸۴ واحد مسکونی تعیین شده بود، اما عملکرد انجام‌شده فراتر از این میزان است؛ به‌گونه‌ای که از ابتدای اجرای طرح تاکنون زمین مورد نیاز برای ساخت ۱۶۷ هزار و ۲۶۰ واحد مسکونی تأمین شده است. این میزان تأمین زمین، علاوه بر آنکه بیانگر عبور استان از تعهد تعیین‌شده در این بخش است، ظرفیت لازم برای استمرار عملیات ساخت‌وساز و پاسخگویی به بخش مهمی از تقاضای مسکن را فراهم کرده است.
قانون جهش تولید مسکن نیز که در شهریور سال ۱۴۰۰ تصویب و ابلاغ شد، چارچوب قانونی مهمی برای شتاب‌بخشیدن به ساخت مسکن و تأمین زمین و تسهیلات مورد نیاز ایجاد کرد. در سیستان و بلوچستان، اجرای سیاست‌های مرتبط با این قانون و طرح نهضت ملی مسکن در دولت چهاردهم با افزایش شاخص‌های اجرایی همراه بوده و روند موجود حکایت از آن دارد که بخشی از ظرفیت‌های اقتصادی استان در پیوند با ساخت‌وساز مسکن فعال شده است.
رشد ۴۱ درصدی صدور پروانه‌های ساختمانی
یکی از مهم‌ترین نشانه‌های این تحرک، افزایش صدور پروانه‌های ساختمانی شهری و روستایی است؛ به‌طوری‌که از شهریور ۱۴۰۳ تاکنون ۲۱ هزار و ۶۶ پروانه ساختمانی در استان صادر شده است. تعداد پروانه‌ها در ابتدای فعالیت دولت چهاردهم ۵۱ هزار و ۲۰۰ مورد بود که اکنون به ۷۲ هزار و ۲۶۶ پروانه رسیده است؛ رشدی بیش از ۴۱ درصد که از افزایش محسوس فعالیت‌های ساختمانی در استان حکایت دارد.
افزایش صدور پروانه ساختمانی از آن جهت اهمیت دارد که این شاخص تنها یک عدد اداری نیست، بلکه آغازگر زنجیره‌ای از فعالیت‌های اقتصادی است. هر پروانه ساختمانی به معنای آغاز یا ادامه فعالیت مجموعه‌ای از پیمانکاران، کارگران، مهندسان، تولیدکنندگان مصالح، فروشندگان تجهیزات ساختمانی، حمل‌ونقل، خدمات فنی و ده‌ها فعالیت وابسته است. بنابراین، رشد این شاخص را می‌توان یکی از نشانه‌های فعال شدن موتور ساخت‌وساز و افزایش تقاضا در بخش‌های مختلف اقتصاد استان دانست.
شتاب در روند پیشرفت فیزیکی واحدها
در کنار افزایش صدور پروانه، روند پیشرفت فیزیکی واحدهای مسکونی نیز شتاب گرفته؛ به‌طوری‌که تعداد واحدهای در مرحله نازک‌کاری از ۲۰ هزار و ۲۶۳ واحد در ابتدای دولت چهاردهم به ۳۷ هزار و ۵۱۱ واحد رسیده، به این ترتیب، ۱۷ هزار و ۲۴۸ واحد دیگر وارد مرحله نازک‌کاری شده‌اند و رشد بیش از ۸۵ درصدی در این شاخص به ثبت رسیده است.
مرحله نازک‌کاری از مهم‌ترین مراحل ساخت مسکن محسوب می‌شود؛ چرا که در این مرحله بخش قابل‌توجهی از فعالیت‌های تخصصی و خدمات فنی مورد نیاز است و طیف متنوعی از مشاغل، از کارهای تأسیساتی و برق‌کاری گرفته تا گچ‌کاری، کاشی‌کاری، نقاشی، نصب تجهیزات، در و پنجره و سایر فعالیت‌های تکمیلی را درگیر می‌کند.
مسکن؛ موتور اشتغال در سیستان و بلوچستان
یکی از ملموس‌ترین آثار اجرای طرح نهضت ملی مسکن، تأثیر آن بر اشتغال است. بر اساس آمار موجود، اشتغال ایجادشده در ارتباط با این طرح از ۵۵ هزار و ۶۶۲ نفر در ابتدای دولت چهاردهم به ۸۷ هزار و ۴۳۲ نفر رسیده؛ به بیان دیگر، در این مدت برای ۳۱ هزار و ۷۷۰ نفر دیگر اشتغال ایجاد شده که بیانگر رشد بیش از ۵۷ درصدی اشتغال در این بخش است.
اهمیت این رقم زمانی بیشتر آشکار می‌شود که بدانیم اشتغال در صنعت ساختمان تنها به کارگران مستقیم پروژه‌ها محدود نیست، بلکه ساخت یک واحد مسکونی از زمان تأمین زمین تا طراحی، آماده‌سازی، اجرای عملیات عمرانی و در نهایت بهره‌برداری، زنجیره بزرگی از مشاغل مستقیم و غیرمستقیم را فعال می‌کند. این ویژگی مهم باعث می‌شود درآمد حاصل از فعالیت‌های ساختمانی در چرخه اقتصاد محلی باقی بماند.
بانک‌ها نیز یکی دیگر از حلقه‌های مهم این زنجیره هستند. تاکنون ۱۲ هزار و ۸۰۸ میلیارد تومان تسهیلات توسط ۹ بانک عامل پرداخت شده است. تزریق این حجم از منابع مالی به پروژه‌های مسکن، علاوه بر کمک به پیشبرد عملیات ساختمانی، موجب گردش منابع در بخش‌های مختلف اقتصاد می‌شود. تسهیلات بانکی زمانی که وارد پروژه‌های واقعی ساخت‌وساز می‌شود، به خرید مصالح، پرداخت دستمزد نیروی کار و استفاده از خدمات فنی و مهندسی اختصاص می‌یابد.
خانه‌دار شدن؛ هدف اصلی نهضت ملی
تأمین زمین دولتی می‌تواند بخش مهمی از هزینه نهایی ساخت مسکن را کاهش دهد و عبور سیستان و بلوچستان از تعهد چهار ساله خود در تأمین زمین و اختصاص زمین برای ۱۶۷ هزار و ۲۶۰ واحد، از این منظر اهمیت ویژه‌ای دارد.
علاوه بر این، در طراحی سایت‌های جدید، فضاهایی با کاربری‌های آموزشی، درمانی، مذهبی، انتظامی و ورزشی نیز پیش‌بینی شده است. تاکنون در برخی سایت‌ها، یک درمانگاه، ۶ فضای مذهبی، ۹ مدرسه شش‌کلاسه، ۹ مدرسه ۱۲ کلاسه، ۲ کلانتری و ۲ فضای ورزشی تکمیل شده است. این رویکرد از آن جهت اهمیت دارد که مانع از شکل‌گیری سکونتگاه‌های فاقد خدمات کافی می‌شود.
همچنین، تکمیل زیرساخت آب و فاضلاب سایت ۳۶ هکتاری آرمان‌شهر و سایت ۱۱۳ هکتاری تفتان‌شهر زاهدان از اقدامات مهم در آماده‌سازی این سکونتگاه‌ها بوده و کلنگ‌زنی شهرک «ماکاشهر» بمپور نیز نشان‌دهنده حرکت طرح به سمت ایجاد ظرفیت‌های جدید برای اسکان جمعیت است. اکنون سیستان و بلوچستان در حوزه انبوه‌سازی جزو ۶ استان برتر کشور قرار دارد.
عدالت اجتماعی در سایه مسکن‌سازی
معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار سیستان و بلوچستان گفت: در ۲ سال گذشته حدود ۲۲ هزار واحد مسکونی در مناطق روستایی و شهری استان احداث شده که بخشی از آن با هدف حمایت از اقشار نیازمند و تحقق عدالت اجتماعی به بهره‌برداری رسیده است.
عطاء اله اکبری افزود: تعهد چهار ساله سیستان و بلوچستان در طرح نهضت ملی مسکن تامین زمین برای احداث ۱۴۲ هزار و ۲۸۴ واحد مسکونی بود که تاکنون زمین مورد نیاز برای ساخت ۱۹ هزار و ۵۲ واحد تأمین شده و این رقم فراتر از تعهد تعیین‌شده است.
وی افزود: از ابتدای دولت چهاردهم تاکنون ۲۱ هزار و ۶۶۶ پروانه ساختمانی شهری و روستایی در راستای طرح نهضت ملی مسکن صادر شده و تعداد پروانه‌ها از ۵۱ هزار و ۲۰۰ مورد به ۷۲ هزار و ۲۶۶ پروانه رسیده که رشد بیش از ۴۱ درصدی را نشان می‌دهد.
معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار سیستان و بلوچستان ادامه داد: تعداد واحدهای در مرحله نازک‌کاری نیز از ۲۰ هزار و ۲۶۳ واحد به ۳۷ هزار و ۵۱۱ واحد افزایش یافته که بیانگر رشد بیش از ۸۵ درصدی است و نشان می‌دهد روند اجرای پروژه‌ها در استان شتاب گرفته است.
وی با اشاره به آثار اجرای طرح بر بازار کار گفت: اشتغال ایجادشده در این بخش نیز از ۵۵ هزار و ۶۶۲ نفر در ابتدای دولت چهاردهم به ۸۷ هزار و ۴۳۲ نفر رسیده و برای ۳۱ هزار و ۷۷۰ نفر اشتغال جدید ایجاد شده است.
اکبری همچنین از پرداخت ۱۲ هزار و ۸۰۸ میلیارد تومان تسهیلات توسط ۹ بانک عامل خبر داد و گفت: استان در حوزه انبوه‌سازی جزو جمع ۶ استان برتر کشور قرار دارد.
وی با اشاره به توجه دولت به ایجاد زیرساخت‌های مورد نیاز سکونتگاه‌های جدید افزود: در سایت‌های نهضت ملی مسکن علاوه بر واحدهای مسکونی، فضاهای آموزشی، درمانی، مذهبی، انتظامی و ورزشی پیش‌بینی شده است.
معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار سیستان و بلوچستان تکمیل زیرساخت آب و فاضلاب سایت ۳۶ هکتاری آرمان‌شهر و سایت ۱۱۳ هکتاری تفتان‌شهر زاهدان را از دیگر اقدامات انجام شده عنوان کرد و گفت: کلنگ‌زنی شهرک ماکاشهر بمپور نیز در راستای توسعه ظرفیت‌های سکونتی استان انجام شده است.
وی تأکید کرد: رویکرد سیستان و بلوچستان در اجرای طرح نهضت ملی مسکن، تنها ساخت واحد مسکونی نیست، بلکه ایجاد سکونتگاه‌های مناسب با برخورداری از زیرساخت‌ها و خدمات مورد نیاز و حمایت از اقشار مختلف جامعه برای تحقق عدالت اجتماعی و خانه‌دار شدن مردم است.
اجرای موفق طرح نهضت ملی مسکن در سیستان و بلوچستان
مدیر کل راه و شهرسازی شمال سیستان و بلوچستان به اجرای موفق طرح نهضت ملی مسکن در این استان اشاره کرد و گفت: در حوزه مسکن نیز اقدامات گسترده‌ای در شمال استان در حال انجام است بطوریکه هم‌اکنون حدود ۱۷ هزار واحد مسکونی تنها در ۱۳ شهرستان شمالی این استان در قالب این طرح در مراحل مختلف ساخت قرار دارد که ارزش سرمایه‌گذاری آن‌ها به حدود ۵۱ همت می‌رسد.
مهدی پارسی افزود: اجرای این حجم از پروژه‌های مسکن علاوه بر تامین نیاز اقشار مختلف جامعه موجب ایجاد هزاران فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم شده و رونق چشمگیری در واحدهای تولید مصالح ساختمانی، صنایع وابسته، حمل‌ونقل، خدمات فنی و مهندسی و سایر بخش‌های اقتصادی استان ایجاد کرده است.
وی با اشاره به عملیات آماده‌سازی سایت‌های نهضت ملی مسکن گفت: تاکنون ۸۷۸ هکتار آماده‌سازی در سایت‌های تحت پوشش این اداره کل در ۱۳ شهرستان از زابل تا سراوان با اعتباری بیش از یک هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان در حال اجراست که شامل اجرای شبکه معابر، زیرسازی، جدول‌گذاری و ایجاد زیرساخت‌های لازم برای احداث واحدهای مسکونی است.
مدیرکل راه و شهرسازی شمال سیستان و بلوچستان ادامه داد: همچنین اجرای ۸ هزار و ۷۱۲ مترمربع پروژه‌های روبنایی شامل فضاهای خدماتی و پشتیبان با اعتباری بیش از ۳۵۵ میلیارد تومان در دستور کار قرار دارد تا همزمان با احداث واحدهای مسکونی، زیرساخت‌های خدماتی نظیرفضاهای آموزشی، بهداشتی، تجاری، امنیتی مورد نیاز ساکنان نیز تامین شود.