به گزارش خبرنگار پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، امیدرضا ریاحی نماینده کارگروه تاب آوری در صنعت ساختمان در نشست هم اندیشی تشکل های حوزه ساختمان و مسکن با وزیر راه و شهرسازی، اظهار کرد: تجربه جنگ‌های اخیر، کمبود مواد و مصالحی مانند آهن و میلگرد، تحریم‌های فلج‌کننده و شوک‌های ارزی نشان می‌دهد الگوی سنتی ساخت‌وساز دیگر توان مقاومت ندارد.

وی افزود: بخش خصوصی که بار اصلی تولید مسکن را بر دوش دارد، امروز با نبود اطمینان نسبت به آینده و تردید در تغییر مواجه است.

صنعت ساختمان و ضرورت عبور از الگوی سنتی ساخت‌وساز

وی با اشاره به تشکیل «کارگروه تاب‌آوری صنعت ساختمان» در معاونت مسکن و ساختمان و دفتر توسعه مهندسی ساختمان، اظهار کرد: برای نخستین‌بار از ظرفیت انجمن‌ها و تشکل‌های صنفی و حرفه‌ای استفاده شده و به ماده یک قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان رجوع شده است.

وی افزود: این کارگروه با حمایت دکتر طاهرخانی و هدایت دکتر اسدی و با حضور نمایندگان تشکل‌های مختلف تشکیل شده است.

ریاحی گفت: بحران فعلی، در صورت مدیریت هوشمندانه، می‌تواند آغاز یک جهش تاریخی در صنعت ساختمان ایران باشد؛ جهشی از تاب‌آوری منفعل به پادشکنندگی فعال، به‌گونه‌ای که این صنعت از دل شوک‌ها قوی‌تر، چابک‌تر و رقابت‌پذیرتر خارج شود.

کارگروه تاب‌آوری صنعت ساختمان و رویکرد پادشکنندگی

وی با اشاره به جلسات متعدد با نمایندگان انجمن‌ها، تشکل‌ها و سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور بیان کرد: در این جلسات ابتدا ادبیات موضوع بررسی و پیشینه آن مرور شد و سپس از مفهوم تاب‌آوری به پادشکنندگی رسیدیم. در این رویکرد، سیستم نه‌تنها در برابر شوک‌ها آسیب نمی‌بیند، بلکه نقاط ضعف خود را ترمیم کرده و به سطحی بالاتر ارتقا می‌یابد.

نماینده کارگروه تاب آوری در صنعت ساختمان تصریح کرد: هدف حرکت از مدیریت بحران به سمت «معماری پادشکننده» در سطوح کلان، سازمانی، تشکل‌ها و حتی در معماری ساختمان‌ها با تلفیق مفاهیم تاب‌آوری، اقتصاد مقاومتی و مقاوم‌سازی اقتصادی است.

ریاحی همچنین به ترسیم چشم‌انداز ۱۰ ساله صنعت ساختمان اشاره کرد که در آن این صنعت باید به صنعتی سبک، چابک، سریع، ایمن، پادشکننده و مبتنی بر فناوری‌های بومی تبدیل شود.

چشم‌انداز ۱۰ ساله صنعت ساختمان و توسعه فناوری‌های نوین

وی در ادامه گفت: در این چشم‌انداز، وابستگی به مصالح سنتی کاهش یافته و مصرف میلگرد، سیمان و آهن کمتر خواهد شد و زنجیره تأمین متنوعی شکل می‌گیرد. همچنین امکان حفظ کارکرد صنعت پس از بحران‌ها فراهم می‌شود، به شرط آنکه مقررات ملی ساختمان بازنگری شود و از تجربیات کشورهایی مانند اوکراین و غزه در استفاده از ضایعات مصالح بهره گرفته شود.

نماینده کارگروه تاب آوری در صنعت ساختمان با اشاره به استفاده از استانداردها و مدل‌های بین‌المللی مدیریت ریسک و بحران گفت: تحلیل محیط بیرونی نشان می‌دهد صنعت ساختمان در شرایط «VUCA» شامل نوسان، عدم قطعیت، پیچیدگی و ابهام قرار دارد.

وی افزود: پرسش اصلی این است که آیا صنعت ساختمان در لبه پرتگاه قرار دارد یا در آستانه جهش است؟

تحلیل وضعیت صنعت ساختمان در شرایط VUCA و شوک‌های برون‌زا

ریاحی تاکید کرد: بخش خصوصی، انجمن‌ها، سندیکاها و تولیدکنندگان آمادگی همکاری دارند، اما صنعت با شوک‌های برون‌زا از جمله جهش قیمت مصالح راهبردی، کاهش قدرت خرید متقاضیان و ریسک‌های امنیتی مواجه است.

نماینده کارگروه تاب آوری در صنعت ساختمان تصریح کرد: الگوهای سنتی ساخت‌وساز با اتکا به اسکلت‌های فولادی و بتن درجا، موجب افزایش زمان اجرا، تولید ضایعات بالا و کاهش توجیه‌پذیری اقتصادی پروژه‌ها شده است.

این مقام مسئول همچنین با اشاره به بی‌توجهی به اصول توسعه پایدار گفت: در بسیاری از پروژه‌ها به چرخه عمر انرژی و بهره‌وری توجه کافی نمی‌شود و ساختمان‌ها از نظر رده‌بندی انرژی وضعیت مطلوبی ندارند.

وی افزود: نگاه غالب در صنعت ساختمان تاکنون جزئی‌نگر بوده و کمتر به صنعتی‌سازی و فناوری‌های نوین مانند مدل‌سازی اطلاعات ساختمان (BIM)، هوش مصنوعی، داده‌های کلان و فناوری‌های واقعیت افزوده و مجازی توجه شده است.

ریاحی ادامه داد: وابستگی‌های مطلق، انعطاف‌پذیر نبودن مقررات ملی ساختمان، نبود زنجیره تأمین منسجم، فقدان پایگاه داده ملی و عدم بهره‌گیری کافی از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان از مهم‌ترین چالش‌های این صنعت است. همچنین تنوع زمین‌های شهری و ناکارآمدی در مدیریت انرژی، از دیگر مشکلات، عنوان شد.

راهکارهای کوتاه مدت و بلند مدت برای تاب آوری و بازنگری مقررات ملی ساختمان

نماینده کارگروه تاب آوری در صنعت ساختمان با اشاره به راهکارهای پیشنهادی گفت: ایجاد «قرارگاه ملی تاب‌آوری»، فعال‌سازی ذخایر راهبردی مصالح، تشکیل بانک ضایعات و نخاله‌های ساختمانی و ابلاغ دستورالعمل‌های تعمیر سریع از جمله اقدامات کوتاه‌مدت مورد نیاز است. همچنین  ایجاد شبکه ملی لجستیک مصالح، آموزش نیروی انسانی، قراردادهای پیش‌خرید تضمینی، بازنگری فوری مقررات ملی ساختمان و تعریف شاخص‌های ملی تاب‌آوری از دیگر راهکارهای پیشنهادی است.

وی همچنین بر ایجاد بسته‌های مشوق سرمایه‌گذاری، مسیر سبز تأیید فناوری‌ها، بازنگری مقررات ملی ساختمان، ایجاد قطب‌های صنعتی، پایگاه ملی داده‌ها و صندوق سرمایه‌گذاری خطرپذیر صنعت ساختمان تأکید کرد و گفت: استفاده از مدل‌های نوین مدیریتی، هوش تجاری و هوش مصنوعی نیز در دستور کار قرار دارد.

گذار صنعت ساختمان به سمت صنعتی چابک و پادشکننده

ریاحی با اشاره به نقش وزارت راه و شهرسازی و سازمان نظام مهندسی ساختمان اظهار کرد: نقشه راهی در حال تدوین است که نقش‌آفرینی وزارتخانه، سازمان نظام مهندسی و سایر مجموعه‌ها را در تأمین مالی بدون تحمیل بار اضافی بر بودجه دولت مشخص می‌کند.

وی یادآور شد: صنعت ساختمان در آستانه یک انتخاب تاریخی قرار دارد؛ یا ادامه مسیر سنتی و مواجهه با شوک‌های تکراری، یا حرکت به سمت پادشکنندگی.

وی در پایان تأکید کرد: هدف نهایی، ایجاد صنعتی سبک، سریع، چابک و متکی بر توان داخلی است که در برابر تحریم‌ها، کمبود مصالح و بحران‌ها مقاوم باشد.

صدور پروانه‌های «طرح و ساخت» و «طرح و اجرا» برای نخستین بار بعد از ۲۰ سال توسط معاونت مسکن

ریاحی همچنین به اقدامات انجام‌شده در دفتر توسعه مهندسی ساختمان و معاونت مسکن و ساختمان اشاره کرد و گفت: برای نخستین‌بار پس از سال ۱۳۸۴، پروانه‌های «طرح و ساخت» و «طرح و اجرا» صادر شده است.

نماینده کارگروه تاب آوری در صنعت ساختمان؛ هم‌افزایی را «پشتیبانی بی‌چون‌وچرای بازیگران از یکدیگر برای تحقق تاب‌آوری جمعی و پادشکنندگی ماندگار» تعریف کرد.